Conjunctuurdal lijkt KPN niet te deren

GRONINGEN, 13 APRIL. 'Mag een klein land hier trots op zijn?', vraagt Koninklijke PTT Nederland vandaag paginagroot in verschillende dagbladen. De onderneming adverteert er full colour met een selectie van haar jongste jaarcijfers.

KPN's bestuursvoorzitter, ir. W. Dik, gaf gisteren in Groningen bij de toelichting op het jaarverslag zelf het antwoord: “We hebben een goed jaar gehad, voor de vijfde achtereenvolgende keer. Ik ben er behoorlijk trots op.”

En het moet gezegd: de cijfers van het nationale telecommunicatie- en postbedrijf zullen de afgunst wekken van menig ondernemer die de afgelopen twee jaar door recessie is getroffen. Alsof KPN geen enkele last heeft van conjuncturele dalen, toont het over een reeks van jaren stijgende omzet, netto winst, kasstroom, groepsvermogen, winst per aandeel en dividend.

Het is een ideaal track record voor elke onderneming die zichzelf als degelijke en aantrekkelijke partij wil presenteren en KPN maakt daarop geen uitzondering. De onderneming staat in juni voor de grootste beursgang uit de geschiedenis van de Amsterdamse effectenbeurs en heeft, net als haar enig aandeelhouder, de Staat, alle belang bij een warme ontvangst.

In die optiek is het gunstig voor KPN dat ze over 1993 een verbetering van de winst kon laten zien die de groei van de omzet overtrof. De netto winst nam met bijna 8 procent toe tot 1,8 miljard gulden, de omzet steeg met bijna 6 procent tot 17,3 miljard gulden. Aandeelhouders - KPN gebruikte ietwat voorbarig een meervoudsvorm - krijgen over 1993 50 procent van de winst als dividend uitgekeerd, tien procentpunt meer dan een jaar eerder.

Bevorderlijk voor positieve aandacht van beleggers is ook dat PTT Post, met PTT Telecom de kern van KPN, zijn netto winst met ruim 24 procent verbeterde tot 372 miljoen gulden. De boodschap is duidelijk: wie meent dat het 'ouderwetse' Post minder interessant is dan het 'dynamische, toekomstgerichte' Telecom, slaat de plank mis.

En verder zit het ook wel snor met KPN, rekende drs. C. Griffioen RA, in het bestuur belast met financiën, gisteren voor. De langlopende schulden namen met bijna 2,5 miljard gulden af tot 5,4 miljard, het groepsvermogen steeg met 842 miljoen tot 12,6 miljard gulden, 49 procent van het balanstotaal.

De toename van het groepsvermogen valt voor een belangrijk deel terug te voeren op de omzetting van langlopende schulden aan de Staat ter grootte van 1,9 miljard gulden in ruim 6 miljoen aandelen van 100 gulden nominaal. Hiervoor werd een intrinsieke waarde vastgesteld van iets meer dan 300 gulden per stuk. Deze eenmalige operatie is gunstig voor KPN, dat immers rijker geworden is. De overheid, als enig eigenaar van nu ruim 46 miljoen aandelen, wordt er niet armer door. Wel kan ze winst boeken als de aandelen (gesplitst in een verhouding van 1 staat tot 10) straks, bij de beursgang, gewaardeerd worden op een bedrag boven die intrinsieke waarde.

De goede resultaten en de solide financiële positie van KPN verhullen niet dat de onderneming margeverlies lijdt onder druk van groeiende concurrentie. Om 'commercieel en technologisch' bij te blijven zagen zowel Telecom als Post zich vorig jaar al gedwongen tot fors hogere afschrijvingen op verouderde apparatuur. Bij Post namen de afschrijvingen met 23 procent toe tot 449 miljoen gulden, bij Telecom bedroeg de stijging ruim 18 procent, tot 2,73 miljard gulden. Het bedrijfsresultaat van Telecom verminderde mede als gevolg hiervan met 4,1 procent tot 2,68 miljard gulden.

Het investeringsniveau van KPN bleef met 3,18 miljard gulden bijna 8 procent achter bij het voorgaande jaar, en lag zelfs 10 procent onder het peil van 1991. De uitgavenvermindering is evenwel tijdelijk; voor 1994 is een verhoging van de investeringen aangekondigd.

Bestuurder Griffioen betoonde zich niettemin tevreden met het feit dat de afschrijvingen voor het eerst sinds jaren de investeringen overschrijden. “Dit is de weg om met dalende marges het rendement op peil te houden”, zei hij. Nadat het Staatsbedrijf der PTT in 1989 verzelfstandigd werd en zijn uitgaven niet langer via de Rijksbegroting hoefde te bekostigen, ontwikkelde zich volgens Griffioen een waar “investeringsfetisjisme”. Lagere investeringen in combinatie met hogere afschrijvingen beperken nu het kapitaalbeslag. “Ik geef hiervoor bonuspunten”, aldus Griffioen. “Door de hogere omloopsnelheid van ons geld kunnen we van dezelfde stam meer vruchten plukken.”

Wat Griffioen en zijn medebestuurders betreft, heeft KPN voldoende gepresteerd om financiële fijnproevers voor de aandelen te interesseren. Naar de waardering van het grote publiek hengelt het concern sinds twee weken met een spervuur aan radio- en tv-commercials, krante-advertenties en billboards met vertrouwenwekkende associatieve slogans als 'Opa Oma KPN' en Melk Mulisch KPN'. Ook hier heeft KPN inmiddels groei geboekt: de naamsbekendheid steeg van 18 naar 62 procent en de irritatiegraad tot 3,5 procent.

    • Hans Wammes