Supermarkten introduceren betaalsysteem naast Beanet

ROTTERDAM, 12 APRIL. De coöperatieve inkooporganisatie Superunie gaat bij zijn aangesloten leden een eigen elektronisch betaalsysteem introduceren dat gaat concurreren met Beanet, het betaalsysteem van de gezamenlijke banken. Superunie - dit jaar goed voor acht miljard omzet via meer dan 1000 vestigingen van leden - start over een paar maanden met proefprojecten.

Het betaalsysteem van Superunie werkt met een zogenaamde chipkaart, die in het gebruik voor de winkelier volgens financieel directeur G. J. Slik van Superunie de helft goedkoper is dan het pincode systeem (met magneetstripkaart) van Beanet. Een belangrijk deel van de besparingen zit in de verwerking van de betalingen. Slik klaagt over de hoge kosten die de winkeliers nu bij Beanet moeten betalen in verhouding tot het bedrag dat de klanten van de aangesloten supermarkten, drogisterijen en slijterijen aan de kassa besteden. Hij rept van “enkele dubbeltjes” per kassabetaling van gemiddeld 25 tot 35 gulden. “Ons schrikbeeld is dat elk blikje Cola straks via Beanet wordt afgerekend.”

Bij het Beanet systeem gaat de betaling over een lijnverbinding naar een centrale computer waar gecontroleerd wordt of de klant wel voldoende saldo op zijn rekeing heeft. Het systeem dat Superunie in de markt wil zetten is gebaseerd op de zogenaamde chipkaart. Die kaart heeft in de chip een saldo opgeslagen, waar de betaler over kan beschikken, zodat er geen verdere controle bij een centrale computer nodig is. Tijdens de (goedkope) nachtelijke uren kunnen de transacties vervolgens worden verwerkt.

Het initiatief van Superunie betekent dat de strijd tussen de gezamelijke banken (de eigenaren van Beanet) en de verschillende detailhandelsorganisaties over het elektronisch betalen weer oplaait. Twee jaar geleden bliezen de banken een proef met de chipkaart technologie in Woerden af met de conclusie dat deze techniek nog niet geschikt was voor landelijke invoering. Slik van de Superunie is van die uitkomst nog steeds niet onder de indruk. De banken hebben gewoon zoveel in de technologie van Beanet geïnvesteerd, dat zij helemaal geen belang hebben om daar een concurrent naast te zetten, meent hij.

Na het afsluiten van de Woerden-proef is er een soort gewapende vrede ontstaan tussen de banken en de detailhandel. Vorig jaar weigerde de Raad voor het Filiaal- en Grootwinkelbedrijf (de lobbyclub van de grote detailhandelsbedrijven) mee te doen met een nieuwe actie om efficiënt betalen te propageren. En onlangs nog slikte voorzitter J. Kamminga van het KNOV (midden- en kleinbedrijf) zijn kritiek op de tarieven van Beanet bij de feestelijke start van de betaalactie op het laatste moment in - maar toen was zijn speech al bij de media bezorgd.

Lagere transactietarieven moeten de aangesloten detaillisten van Superunie over de streep trekken, maar het is de vraag of andere winkelketens zich zullen aansluiten bij het nieuwe initiatief. Slik zegt dat er ook met andere landelijke winkeliers wordt overlegd, maar weigert namen te noemen. Twee grote retailorganisaties - de supermarkten van Albert Heijn en de drie ketens van Vendex - zijn al geruime tijd met grootgebruikerscontracten aan Beanet gekoppeld. Eind volgend jaar moeten bijvoorbeeld de ruim 600 winkels van Albert Heijn zijn aangesloten. Albert Heijn is weliswaar ook bezig met een eigen chipkaartproef in Schagen, maar dat is volgens een woordvoerder zeker geen voorbereiding voor een overstap naar deze nieuwe technologie. Een van de weinige landelijke ketens die nog geen contract heeft met Beanet is Blokker.

Ondertusen werkt Beanet aan het verlengen van zijn voorsprong in het electronisch betalen. Volgens een woordvoerster van het betalingsnetwerk zal de penetratie van betaalautomaten in de supermarkten, waar de opmars tot nog toe traag is verlopen, een nieuwe fase ingaan. Eind 1993 had Beanet 2000 betaalautomaten aangesloten, eind van dit jaar moeten dat er zon 5000 stuks zijn. Gemiddeld staat er tweeëneenhalve automaat per winkel, zodat er eind dit jaar een stuk of 2000 vestigingen elektronisch betalen mogelijk maken.

De woordvoerster van Beanet zet, in afwachting van meer concrete details over de proef van Superunie, enkele vraagtekens bij de kostenvordelen die de chipkaart claimt. Met name de afzet van de kaartjes onder klanten en het risico van wanbeteling zullen volgens Beanet extra kosten met zich meebrengen. De banken distribueren hun kaarten via hun eigen klantenkring, waarvan zij het financiële heden en verleden kennen. Superunie zal daarvoor nog een oplossing moeten vinden.

En dan is er het probleem van de wanbetaling. Beanet bant dat uit door de onmiddelijke toetsing van het saldo op de rekening. Slik van Superunie neemt dat argument niet zo zwaar op. Hij denkt aan een soort waarborgfonds tegen het betalingsrisico. Bovendien kan de chipkaart met verschillende betaalfuncties worden uitgerust - zoals een oplaadbaar bedrag voor kleine betalingen maar ook een hogere bestedingsruimte die dan wel aan een incassomachtiging in gekoppeld.