Rose laakt moslims; Gevechten in Gorazde laaien op

SARAJEVO, 12 APRIL. In de moslim-enclave Gorazde in Bosnië wordt vandaag, een dag na een tweede NAVO-luchtaanval op Servische stellingen, opnieuw gevochten. Volgens generaal Rose, opperbevelhebber van de VN-vredesmacht UNPROFOR, hebben moslims Servische stellingen onder vuur genomen. Eerder zei een VN-woordvoerder dat de Serviërs hun opmars naar Gorazde hadden hervat.

Generaal Rose zei vanmiddag dat “de moslims als enigen in Gorazde schieten”. Ze zouden “zonder provocatie” mortiergranaten afschieten op de Serviërs.

Eerder had VN-woordvoerder Rob Annink gezegd dat Servische troepen ten zuidwesten van de stad oprukken in de richting van stellingen van de moslims. Hij omschreef de toestand als “ernstig”. Hij zei ook dat sinds gisterochtend een Deense waarnemer in de enclave wordt vermist.

Het vredesproces lijkt door de luchtaanvallen en de Servische weigering om in te binden voorlopig op dood spoor te zijn beland. Desondanks voeren vandaag de Russische bemiddelaar Tsjoerkin en zijn Amerikaanse collega Redman en VN-afgezant Akashi in Pale besprekingen met de Bosnische Serviërs. Tsjoerkin sprak gisteren al met Servische leiders in Belgrado en het Bosnische Pale.

Volgens de Serviërs zijn bij de aanval van gisteren twee Servische verplegers om het leven gekomen. Het bombardement van gistermiddag werd uitgevoerd door twee Amerikaanse gevechtsvliegtuigen van het type FA-18a. Ze schakelden volgens een VN-woordvoerder diverse tanks en pantserwagens van de Serviërs uit waarmee “direct op de stad werd geschoten”.

Volgens de Serviërs werden twee ambulances en twee leegstaande huizen getroffen. Ze reageerden op de aanval met een verheviging van hun beschietingen op Gorazde, die echter na anderhalf uur werden gestaakt. Tot vanochtend werd er nog slechts sporadisch geschoten: er kwamen vandaag zeven granaten op de stad terecht; ook waren sluipschutters actief. Later vanochtend meldde VN-woordvoerder Annink dat de Serviërs ten zuidwesten van de stad hun opmars hebben hervat. Bij het Servische offensief, dat op 30 maart begon, zijn 153 doden en 646 gewonden gevallen. De schade is groot. “Gorazde staat letterlijk in brand”, zei gisteren een lid van het gemeentebestuur.

De VN lieten net als zondag weten om de NAVO-aanval te hebben gevraagd wegens het gevaar waaraan VN-waarnemers en -verbindingsofficieren in Gorazde blootstaan als gevolg van de Servische artilleriebeschietingen. Door de Serviërs afgevuurde granaten kwamen tot op vijftig meter van de commandopost van de waarnemers neer.

De Bosnische Serviërs hebben naar aanleiding van de NAVO-luchtacties het vredesproces stilgelegd. De communicatie met UNPROFOR, de VN-vredesmacht in ex-Joegoslavië, is verbroken. Zelfs het overleg tussen Kroatië en de Kroatische Serviërs over het probleem-Krajina is opgeschort. De leider van de Bosnische Serviërs, Radovan Karadzic, zei gisteren dat de VN de kant van de moslims hebben gekozen en dat die uit zijn op voortzetting van de oorlog.

Pag.5: VN volgens Serviërs niet langer onpartijdig

De moslims, aldus Karadzic “zullen dan ook de resultaten van de oorlog moeten accepteren”. De Serviërs beschouwen Gorazde niet langer als door de VN gegarandeerd 'veilig gebied', “aangezien de moslims Gorazde als basis voor aanvallen hebben gebruikt”.

Karadzic sprak gisteren met de Russische bemiddelaar Tsjoerkin, die eerder van de Servische president Milosevic te horen had gekregen dat de VN niet langer neutraal zijn. De luchtacties maken volgens Milosevic “een eind aan de illusie dat de internationale gemeenschap in de crisis een objectieve houding aanneemt”. Van Karadzic kreeg Tsjoerkin te horen dat de Serviërs voorlopig geen heil zien in hervatting van het vredesproces: “Dit is een cruciaal moment. We weten niet hoe we verder met UNPROFOR kunnen samenwerken als ze partij kiezen in de burgeroorlog”, zo zei Karadzic na afloop van het gesprek.

De Amerikaanse Joegoslavië-bemiddelaar Redman liet zich gisteren pessimistisch uit over het vredesproces. De diplomatieke pogingen om de strijd in Bosnië te beëindigen zijn “geheel verdwenen”. Van een hervatting van de dialoog zal pas sprake kunnen zijn als eerst de situatie in Gorazde wordt opgehelderd, aldus Redman.

De voorzitter van het parlement van de Bosnische Serviërs, Momcilo Krajisnik, zei gisteren dat de Serviërs de enclave Gorazde niet zullen ontruimen, zelfs niet als de NAVO blijft aanvallen. “We sluiten verdere aanvallen van de NAVO niet uit. Als dat gebeurt, zullen we politieke en militaire maatregelen nemen”, aldus Krajisnik. “We kunnen echter Gorazde niet ontruimen. Voor de oorlog maakten de Serviërs 35 procent van de bevolking uit. We kunnen niet met de armen over elkaar blijven zitten terwijl de moslims provoceren.” Hij voegde daaraan toe geen vertrouwen meer te hebben in de diverse Joegoslavië-bemiddelaars, met uitzondering van de Rus Tsjoerkin.

De Bosnische Serviërs zijn begonnen op diverse plaatsen in Bosnië problemen op te werpen voor UNPROFOR en voor de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR. Gisteren blokkeerden ze de uitvalswegen van Sarajevo met nieuwe controleposten, waar VN-personeel werd tegengehouden. Ook houden ze nog steeds elf Franse hulpverleners vast op beschuldiging van het smokkelen van munitie naar Sarajevo. De hulpverleners werken overigens niet voor de UNHCR maar voor een Franse organisatie.

Een groep Bosnische moslims - de meesten met familieleden in Gorazde - heeft gisteren in Sarajevo gedemonstreerd tegen het naar hun mening te late en te terughoudende VN-optreden in Gorazde. De betogers uitten kritiek op generaal Rose, de commandant van UNPROFOR in Bosnië, en eisten een gesprek. Toen ze dat niet kregen trachtten ze het VN-hoofdkwartier te bestormen. Deense blauwhelmen voorkwamen dat ze er binnendrongen. (Reuter, AP, AFP)