Rand in een duikvlucht door politieke onrust

JOHANNESBURG, 12 APRIL. Onzekerheid over de politieke ontwikkelingen in Zuid-Afrika aan de vooravond van de verkiezingen heeft gisteren geleid tot een drastische daling van de waarde van de financiële rand. Deze munteenheid kunnen buitenlandse beleggers gebruiken om in het land te investeren. De financiële rand maakte een val van 14 procent tot een waarde 5,71 rand ten opzichte van de dollar - de laagste koers die ooit is genoteerd. Ook de gewone munteenheid, de commerciële rand, daalde in waarde, al was de schok minder groot dan bij de financiële rand. De commerciële rand is nog 27,5 Amerikaanse cent waard, tegenover 35 cent een jaar geleden.

Volgens valutahandelaren, die spraken van een “Black Monday”, was de vrije val van de rand te wijten aan paniekverkopen van miljarden randen door buitenlandse beleggers. Afgelopen vrijdag mislukte een topontmoeting tussen president De Klerk, ANC-president Nelson Mandela, Inkatha-leider Mangosuthu Buthelezi en de Zoeloe-koning Goodwill Zwelithini over de crisis rond de nieuwe grondwet en deelneming van Inkatha aan de verkiezingen.

De paniek in de valutahandel was vergelijkbaar met die van augustus 1985, toen de toenmalige president P.W. Botha zijn befaamde “Rubicon-toespraak” hield en niet de verwachte hervormingen van de apartheidspolitiek aankondigde. De regering voerde daarna de financiële rand in om de buitenlandse deviezenvoorraad te beschermen en buitenlandse investeerders te lokken. In het midden van 1986 daalde de waarde van de financiële rand tot een dieptepunt van 5,55 rand. De korting die investeerders kregen voor de financiële rand was toen 53 procent. Gisteren liep het verschil tussen de financiële en de commerciële rand op tot 37 procent, na een gemiddelde van 21 procent overig vorig jaar.

Een lagere rand hoeft op zichzelf niet nadelig te zijn voor de Zuidafrikaanse economie, die sterk afhankelijk is van de export. De index op de aandelenbeurs van Johannesburg steeg gisteren zelfs iets. Als indicatie voor buitenlands vertrouwen is het echter een slecht teken. “Een toenemend gewelddadig Zuid-Afrika is even aantrekkelijk om in te investeren als Bosnië of Rwanda”, waarschuwde de zakenkrant Business Day vanmorgen in een hoofdartikel.