Nieuwe wapens bedreigen de mensheid

Onlangs vestigde het Internationale Comité van het Rode Kruis in Genève de aandacht op de verschrikkelijke uitwerking van speciale laser-wapens die tot op een afstand van 1 kilometer het oog onherstelbaar kunnen verwoesten.

Dat laser-wapens - ontwikkeld in de VS, het Verenigd Koninkrijk, de voormalige Sovjet-Unie en mogelijk nog andere Europese landen - worden gebruikt voor het identificeren van vijandelijke objecten en het verstoren van elektronica is al jaren bekend. Het schokkende is dat er nu speciale wapens worden ontwikkeld voor een opzettelijke permanente verblinding van mensen. Zij zijn niet duur en kunnen in grote aantallen worden geproduceerd. Sommige types kunnen zelfs op een geweer worden gemonteerd. Het laser-wapen is 'efficiënt', snel en onzichtbaar. Tot dusverre bestaat er geen verdediging tegen.

Vooral door fragmentatie-wapens is het percentage van ernstig oogletsel tijdens een oorlog, de laatste jaren toegenomen tot bijna drie procent van het totaal aantal gewonden. Deskundigen vrezen dat door gebruik van het laser-wapen dit percentage zal oplopen tot 30 procent. Volgens psychologen is de vrees om door blindheid te worden getroffen onder soldaten zeer groot. De onzekerheid over het al dan niet inzetten van deze wapens zal de psychische druk op militairen sterk verhogen.

Al honderden jaren lang wordt gestreefd naar een beperking van onnodig en bovenmatig lijden tijdens oorlogen. Dit 'humanitaire oorlogsrecht' werd in internationale overeenkomsten vastgelegd. Op grond hiervan verzetten onze voorouders zich tegen het gebruik van de 'dum-dum'-kogels. Dat er nu wapens worden ontwikkeld die vele malen 'barbaarser' zijn, is de publieke opinie ontgaan.

De Review Conferentie over de VN Overeenkomst van 1980 inzake conventionele wapens, die zojuist begonnen is, biedt een mogelijkheid om het gebruik van laser-wapens aan de kaak te stellen. De Conventie voorziet uitdrukkelijk in de mogelijkheid van een aanvullend Protocol, waardoor het mogelijk is een verbod op te nemen tegen het opzettelijk permanent verblinden als methode van oorlogvoeren.

Wanneer eenmaal bepaalde wapensystemen eenmaal massaal geproduceerd worden is het buitengewoon moeilijk het gebruik daarvan te beheersen. Er zijn ook betrouwbare berichten over de ontwikkeling van 'directed energy weapons' waarbij ultrasone golven worden uitgestraald die de hersenen aantasten met directe dood als gevolg of een onnoemelijk lijden voor de rest van het leven. Een andere variant voorziet in de verstoring van het functioneren van de lichaamscellen via elektromagnetische velden. Daardoor 'verandert' het normale menselijke gedragspatroon ingrijpend.

De wapenindustrie kent haar eigen dynamiek. Het is naïef om te denken dat deze met goed bedoelde afspraken over een beperking van de wapenhandel wel aan banden kan worden gelegd.

Van het humanitaire oorlogsrecht blijft niets over indien er nu niet massaal wordt geprotesteerd tegen een weerzinwekkende ontwikkeling. Het ligt op de weg van Nederland, dat in het verleden een zo grote bijdrage heeft geleverd aan het humanitaire oorlogsrecht, om met Zweden en andere landen in Genève een duidelijk standpunt in te nemen.