'Niet Amerikaanse, maar Navo-vliegtuigen in actie'

Het tweede NAVO-bombardement binnen 24 uur op Bosnisch-Servische doelen bij Gorazde was het werk van F/A-18A jachtbommenwerpers. Deze F/A-18's behoorden tot een squadron van het United States Marine Corps, dat sinds juli vorig jaar op de Italiaanse luchtmachtbasis Aviano is gestationeerd. “Ook toevallig, alweer Amerikanen”, liet een verslaggever zich tegenover VN-woordvoerder majoor Annink ontvallen. “Nee”, zei deze ongemakkelijk, “NAVO-vliegtuigen”.

In verband met eventuele vergeldingsacties op blauwhelmen willen de VN en de NAVO voorkomen dat de Bosnische Servi-ers één land verantwoordelijk achten voor de bombardementsvluchten. In Bosnië zijn geen Amerikaanse blauwhelmen. Zo toevallig is het dus wellicht niet dat tot op heden alleen Amerikaanse toestellen bij de bombardementen op de voorgrond traden.

De vliegtuigen die onderdeel uitmaken van operatie Disciplined Guard, het stationeren van NAVO-vliegtuigen in Italië die bij de bescherming van de Bosnische safe areas ook aanvallen op gronddoelen kunnen uitvoeren, zitten officieel in een pool. Daarvan maken behalve verschillende types Amerikaanse grondaanvalsvliegtuigen ook Franse, Britse en Nederlandse toestellen deel uit. Na de eerste luchtaanval vlogen Franse Mirage F-1CR fotoverkenners over de gebombardeerde commandopost om de schade vast te stellen. Nederlandse F-16's vlogen eenzelfde missie na de luchtaanvallen van de F/A-18's op de Bosnisch-Servische pantservoertuigen.

De Amerikaanse luitenant-generaal Sheehan, die gisteravond op het Pentagon een briefing voorzat, benadrukte ondanks de schijn van het tegendeel het internationale karakter van de luchtacties. Volgens hem waren ook twee Franse Mirages in de buurt, die technisch in staat waren de beoogde Bosnisch-Servische tanks onder vuur te nemen. “Maar het lukte de Franse jagers niet om onder het wolkendek te komen”, aldus de generaal. De bewolking begon op twee kilometer hoogte. Daarop werd de hulp van de Amerikaanse F/A-18's ingeroepen. Sheehan: “Het is als een natuurkundewet. Vliegen in slecht weer is gewoon moeilijk, over wat voor techniek je ook beschikt.”

Het zou niet voor het eerst zijn dat vliegtuigen van bepaalde landen om politieke redenen binnen een internationale coalitie de honneurs waarnemen. Tijdens de Golfoorlog viel een enkele Saoedische F-15 de eer te beurt om bij één aanval twee Iraakse vliegtuigen neer te schieten. Amerikaanse F-15's die om tactische redenen daarvoor eerder in aanmerking kwamen, werden teruggefloten.

Franse, Britse en Nederlandse luchtaanvallen zijn om redenen van risicospreiding alleen in een grotere gecombineerde luchtactie te verwachten. Wanneer de beschietingen op Gorazde aanhouden, kan dat niet zo lang meer duren.

    • Menno Steketee