Kissinger en Lord Carrington; Bemiddelaars aan het werk in Zuid-Afrika

JOHANNESBURG, 12 APRIL. Een internationale groep van zeven bemiddelaars wordt vandaag in Zuid-Afrika verwacht om een uitweg te vinden uit de politieke impasse over de interimgrondwet.

De bemiddelaars, onder wie de Amerikaanse en Britse oud-ministers van buitenlandse zaken Henry Kissinger en Lord Carrington, zullen pogen de geschillen te overbruggen tussen het ANC, de Inkatha Vrijheidspartij en de Zuidafrikaanse regering.

De precieze opdracht aan de bemiddelaars was vanmorgen nog steeds niet bekend. Een woordvoerder van het ANC verklaarde dat Inkatha en het ANC overeenstemming hebben bereikt over de agenda. Op het laatste moment heeft echter de Zuidafrikaanse regering, die altijd sceptisch stond tegenover het idee van bemiddeling, zich achter het initiatief geschaard. Daardoor kan het nodig zijn de opdracht aan de werkgroep te herzien, aldus de woordvoerder.

De bezwaren van Inkatha-leider Mangosuthu Buthelezi tegen de interimgrondwet, die in onderhandelingen zonder zijn partij tot stand is gekomen, zullen zeker op de agenda staan. Buthelezi eist grotere autonomie voor de provincies in de grondwet en een beperking van de macht van de centrale regering. Als het tot een akkoord tussen de partijen komt, wil Inkatha de verkiezingen met enkele maanden uitgesteld zien om alsnog te kunnen deelnemen.

Deze eis zal waarschijnlijk de belangrijkste hindernis worden voor de bemiddelaars, want het ANC en de regering sluiten uitstel van de verkiezingen (27 en 28 april) absoluut uit. Het ANC is bereid een overeenkomst aan te gaan die na de verkiezingen wordt gehonoreerd door de grondwetgevende vergadering, waarin het waarschijnlijk de meerderheid zal hebben. Deze vergadering, bestaande uit het nieuwe parlement en de senaat, zal de definitieve grondwet opstellen. Deze procedure betekent dat Inkatha in het nationale noch in het provinciale parlement van KwaZulu/Natal zal zijn vertegenwoordigd.

De internationale bemiddeling is een schakel in de keten van politieke onderhandelingen die tot vlak voor de verkiezingen zullen doorgaan. Het ANC en Inkatha proberen in een werkgroep tot overeenstemming te komen over de positie van Zoeloe-koning Zwelithini in het nieuwe Zuid-Afrika. Eind deze week volgt waarschijnlijk een tweede bijeenkomst van de vier Zuidafrikaanse leiders. Behalve Lord Carrington en Kissinger maken ook vijf grondwetsdeskundigen deel uit van het team bemiddelaars. Zij zijn rechter H.K. Bhagwati (India), rechter A. Leon Higginbotham (VS), prof. Paul Kevenhorster (Duitsland), rechter Antionio La Pergola (Italië) en prof. Jean Antoine Laponce (Canada).

    • Peter ter Horst