Spaanse vakbond krijgt na interne strijd nieuwe leider

MADRID, 11 APRIL. De Spaanse vakbond UGT heeft sinds gisteren, na vier dagen van langdurig en moeizaam vergaderen, een nieuwe secretaris-generaal. Cándido Méndez, van oorsprong technisch ingenieur en al twintig jaar actief in de vakbond, wordt het nieuwe gezicht van de UGT.

In een poging het congres nog een schijn van eenheid te geven bracht uiteindelijk driekwart van de aanwezige vakbondsvertegenwoordigers zijn stem uit op Méndez. Maar dat kon niet verhullen dat de machtige Spaanse vakbond de grootste crisis beleeft sinds de overgang naar de democratie. Honderden woedende leden van de woningbouwvereniging PSV protesteerden intussen de afgelopen dagen voor het congrescentrum tegen de UGT-leiding, die zelf verwikkeld was in een felle strijd om de macht.

Het afgelopen congres betekende het afscheid van Nicolás Redondo, de vakbondsveteraan onder wiens leiding de socialistische UGT na de dood van Franco uitgroeide tot de grootste vakbond, met meer dan twee miljoen leden. Maar het ledental is de afgelopen jaren sterk teruggelopen. Inmiddels is de UGT met 700.000 leden weer kleiner dan de communistische vakbond CCOO.

De slinkende aanhang, gevolg van het verlies aan populariteit onder vooral de witte-boordenwerkers, is slechts een van de problemen die de nieuwe secretaris-generaal zal moeten oplossen. Het prestige van de vakbonden is er niet groter op geworden sinds de algemene staking tegen het beleid van de sociaal-democratische regering van Felipe González die afgelopen januari werd gehouden. De regering weigerde onder druk van de bonden de voorstellen op het gebied van de arbeidsmarkt aan te passen.

De UGT is de laatste jaren steeds verder weg komen te staan van de regerende PSOE. Redondo, die in de jaren zeventig binnen de PSOE nog zij een zij streed met de jonge Felipe González, ontwikkelde zich de laatste tijd tot een van diens felste critici. Bij zijn afscheid waarschuwde de militante vakbondsleider nog eens voor het verder in de versukkeling raken van de welvaartsstaat en de verregaande verrechtsing van González.

Terwijl de UGT na de staking niets anders restte dan het optreden van de regering bij herhaling onverantwoordelijk te noemen, kampte de vakbond echter zelf met een omvangrijk schandaal. De aan de vakbond gelieerde woningbouwcoöperatie PSV ging vorig jaar failliet in een sfeer van financieel wanbeheer en mogelijke fraude. Duizenden kleine woning-eigenaren raakten hun bezit kwijt. De afgelopen dagen stonden honderden van hen bij de ingang van het congrescentrum klaar om de vakbondsleiding te tracteren op eieren, rottend fruit en grove verwijten.

De toon van onderling wantrouwen werd donderdag bij het begin van het congres al direct gezet, nadat als gevolg van sabotage het licht in het congrespaleis het begaf bij een drietal sprekers, onder wie Redondo. Deze moest de afgelopen maanden bij herhaling zijn kroonprinsen vervangen onder druk van de verschillende regionale vakbondsfracties. Met Cándido Méndez, die door zijn beminnelijke verschijning met baard de bijnaam 'Beer' heeft, slaagde de vertrekkende vakbondsman er uiteindelijk in een compromis te bereiken. De belangrijkste tegenkandidaat en criticus van Redondo, Manuel Fernandéz, trok zich op het laatste moment terug uit de race. Het congres had hier evenwel urenlange, nachtelijke vergaderingen voor nodig. En na afloop maakte Fernandéz zelf duidelijk dat zijn fractie geenszins van plan is zich kalm te houden.

Daarmee lijken de problemen bij de vakbond verrassend veel op die van de PSOE. Premier González sloot met veel moeite enkele weken terug het congres van zijn partij af met een oproep tot eenheid. Bij de verkiezing van een nieuwe partijleider in Andalusië die dit weekeinde werden gehouden, werd de machtstrijd binnen de PSOE evenwel fanatiek voortgezet. Andalusië geldt als een belangrijk bolwerk voor de regeringspartij en de regionale verkiezingen deze zomer worden als een belangrijke graadmeter gezien voor de overlevingskansen van het huidige minderheidskabinet.

Het partijcongres benoemde uiteindelijk Manuel Chaves, de huidige president van Andalusië en persoonlijke vriend van González, tot partijleider. Maar dat kon niet verhinderen dat 35 procent van de aanwezigen demonstratief blanco stemde en een mogelijke nederlaag bij de verkiezingen deze zomer al bij voorbaat in de schoenen van de nieuwe partijleider schoof.

    • Steven Adolf