Navo-aanval op Gorazde ademde terughoudendheid

De aanval die twee Amerikaanse F-16C jachtbommenwerpers gisteren hebben uitgevoerd op Bosnisch-Servische doelen nabij Gorazde was terughoudend. In de eerste plaats was de inzet van militaire middelen minimaal. Hoewel de berichtgeving daarover nog summier is, vielen de twee toestellen volgens een VN-woordvoerder slechts één commandopost van een Bosnisch-Servische artilleriestelling aan. Deze zou zich op twaalf kilometer afstand van Gorazde hebben bevonden.

Een commandopost bestaat doorgaans slechts uit een paar voertuigen. Een tank, die van korte afstand op de huizen en flats aan de overkant van de Drina vuurde, werd door de vliegtuigen ongemoeid gelaten. Het gevaar voor de burgerbevolking door de ontploffende bom werd te groot geacht. Deze beschieting door de tank was voor luitenant-generaal Sir Michael Rose, de Britse commandant van de VN-troepen in Bosnië, wel de directe aanleiding om luchtsteun in te roepen.

De NAVO beschikt over een veelvoud aan vliegtuigen voor aanvallen tegen gronddoelen, waarvan vele onmiddellijk inzetbaar zijn. Door de schaal van het Bosnisch-Servische offensief bij Gorazde is het onwaarschijnlijk dat slechts één geschikt doel voorhanden was.

In de tweede plaats gaven de VN als reden voor hun ingrijpen op dat VN-waarnemers op de grond door het Bosnisch-Servische offensief werden bedreigd. Ook hieruit spreekt voorzichtigheid. Volgens VN-resolutie 836, die onder andere Gorazde tot 'veilig gebied' verklaarde, waren de VN volledig gemachtigd om tegen de Bosnische Serviërs op te treden om de integriteit van de safe area te waarborgen. In plaats daarvan werd nu 'noodweer' als reden voor het ingrijpen opgegeven. Het aanvoeren van resolutie 836 als reden voor het bombardement, zou de VN officieel ten gunste van de belegerde door moslims gedomineerde Bosnische regeringstroepen hebben doen ingrijpen. Vanuit politiek oogpunt werd dit kennelijk ongewenst gevonden.

Het argument van 'noodweer' moet tussen aanhalingstekens worden geplaatst, omdat een deel van de VN-soldaten in Gorazde juist met het oog op eventueel NAVO-ingrijpen naar Gorazde is gestuurd: dit zijn de zogeheten forward air controllers, die vanuit gecamoufleerde posities nabij de vijandelijke linies met laser-aanwijsapparatuur bommenwerpers naar hun doelen moeten leiden. Een deel van hen zou behoren tot de Special Air Service (SAS), een Britse elite-eenheid, die ooit onder bevel van Rose stond.

De aanval op de doelen bij Gorazde kwam ditmaal opvallend snel nadat het besluit hiertoe was genomen. Nadat Rose de NAVO om luchtsteun had gevraagd, duurde het slechts 25 minuten voor de Bosnisch-Servische commandopost door de toestellen onder vuur werd genomen. Vorige maand nog bleek de ingewikkelde bevelstructuur van de VN en de NAVO traag te functioneren. Toen moest de bemanning van een rondcirkelend Amerikaans AC-130 aanvalsvliegtuig werkeloos toezien hoe Bosnisch-Servische troepen een konvooi Franse blauwhelmen in de enclave Bihác beschoot. Het duurde vier en een half uur voor het toestel toestemming kreeg om het vuur te openen. De aanvallers waren toen allang weer in de heuvels verdwenen.