Een veelbesproken man in Scherpenzeel

In het anders zo rustige kerkdorp Scherpenzeel bepaalde Arie V., de van belastingfraude verdachte oom van Brinkman, dit weekeinde het gesprek van de dag. Een omstreden man, zo bleek.

SCHERPENZEEL, 11 APRIL. Op zondag gaat men in Scherpenzeel slechts ter kerke. Met buitenstaanders wordt dan niet gepraat. Maar toen het dorpje op zaterdagochtend de voorpagina van alle kranten haalde, uitte men ook openlijk verwondering over Arie V., toch al een veelbesproken man in de gemeenschap. Bij boekhandel 't Boekhuis wist elke klant wel het zijne bij te dragen. Roddels, twijfels, maar ook beschaafde verontwaardiging: schande, dat ze Brinkman op deze wijze belagen.

Over V. zelf verschillen de meningen. “Er is niks mis met die V.”, zegt een oudere inwoner, “die man probeert gewoon z'n geld te verdienen en daar zoveel mogelijk van over te houden. Dat is toch ons aller opdracht.” Maar de man die de bij het sigarenwinkeltje voor het raam opgehangen Telegraaf spelt, zegt: “Daar krijgt-ie last mee, die Brinkman. Dat moet-ie geweten hebben. Er zijn tenslotte al eerder problemen geweest bij dat bedrijf.”

In de streek wemelt het van de V.'s. Volgens streekhistorici stammen ze allemaal af van die ene soldaat die begin 1800 vanuit Zuid-Limburg naar Scherpenzeel kwam, daar een protestants meisje trouwde en zich ook tot haar godsdienst bekende. De familietak waartoe Arie V. behoort heeft altijd in de textiel gezeten, al zijn broers van hem in de regio ook actief als opticien en tandarts. De jonge Arie bouwde het bedrijfje Hevatex van de grond af op. Met de handel in voeringen, textielband en dergelijke had hij snel succes.

Een succesvol ondernemer, die echter nooit lid van de plaatselijke ondernemerskring werd. “Daarvoor moet je voorgedragen worden”, zegt een bestuurslid. “Verder geen commentaar. Er wordt al genoeg gepraat.” Onder oud-werknemers worden de zakelijke kwaliteiten van Arie V. onderkend, maar hun omschrijvingen van zijn menselijke kanten zijn welhaast vilein.

Een oud-boekhouder verliet het bedrijf begin jaren tachtig omdat V. toen naar zijn zeggen het complete vermogen van Hevatex “in een keer overhevelde naar zijn privé-onderneming Arscop bv”. “Van de ene op de andere dag waren we van een rijke in een straatarme firma veranderd. Het was, vond ik, onverantwoord.” Hevatex deed evenwel ook daarna weer goede zaken en genereerde winst. Dat er daarbij onoirbare praktijken voorkwamen weet de hele confectiewereld, aldus een oud-manager van het bedrijf. Dubbele voorraden, zwarte omzet - het was volgens hem usance, maar niet alleen bij deze onderneming. “Ik kan wel een boek schrijven over wat er op dat gebied in de textielwereld gebeurt.”

Volgens deze man heeft V. in 1985 zelf aangifte gedaan bij de belastingen van mogelijke belastingontduiking, waarvoor hij in 1986 een boete van 100.000 gulden zou hebben gekregen. De oud-boekhouder wijt die bereidwilligheid tot aangifte aan angst bij V. dat vertrokken werknemers naar de belasting zouden stappen. Uit die tijd zou ook het vrijdag aangetroffen pistool stammen. V. was bang voor wraakzuchtige oud-werknemers.

In 1990 verkocht V. tachtig procent van de aandelen Hevatex aan de Britse beursgenoteerde onderneming Whitecroft. De koopsom werd aan het kapitaal van Arscop toegevoegd. Volgens Hevatex' advocaat M.H.M. Boekhorst heeft Whitecroft voor de overname de bedrijfsboekhouding van een aantal jaren door een “zeer gerenommeerd Nederlands accountantskantoor” laten onderzoeken en zijn daarbij geen onrechtmatigheden aangetroffen. Diezelfde boeken zijn nu door de FIOD in beslag genomen. In 1992 ging, volgens afspraak, de rest van de aandelen over in handen van Whitecroft.

Bij de overname werd door Whitecroft een nieuwe directie aan het hoofd van Hevatex gezet. V.'s onderneming Arscop bleef op hetzelfde adres gevestigd. Hijzelf was tot 1992 nog statutair directeur van Hevatex, maar vertoonde zich nauwelijks meer op kantoor.

De V.'s van Arie's tak vormen een hechte familie. Ze hebben onder meer een gezamenlijk buitenhuis in het nabij Scherpenzeel gelegen Woudenberg: 't Broek. Arie V. zelf is een verwoed jager en op de vijftien hectaren grond om het landgoed heen wordt in het seizoen dan ook menige drijfjacht georganiseerd. Naar verluidt mag ook Elco Brinkman graag een partijtje meedoen. De CDA-lijsttrekker en zijn familie zijn in elk geval graag geziene gasten in Scherpenzeel. In de ontvangsthal van Hevatex hangen schilderijtjes van de hand van Janneke Brinkman. Enkele weken geleden wist een familielid van Arie V. de lijsttrekker te strikken (evenals vier jaar geleden) voor een CDA-bijeenkomst. Aan de Noordwijkse boulevard beschikt de familie Brinkman ook over een apartement in hetzelfde complex als Arie V. De telefoonaansluiting staat op naam van de vrouw van Brinkman.

    • Frank Poorthuis