Foto

J.R. van Diessen en R.P.G.A. Voskuil: Boven Indië. Nederlands-Indië en Nieuw-Guinea in luchtfoto's, 1921-1963, 159 blz., Uitg. Asia Maior (Purmerend, tel. 02990-36324), ƒ 84,50.

Deze foto van Villa Isola in Bandung, op de weg naar Lembang, staat in het onweerstaanbaar prachtige fotoboek Boven Indië. Nederlands-Indië en Nieuw-Guinea in luchtfoto's, 1921-1963. Uit de hoogte gezien toont de voormalige kolonie onverwachte perspectieven en patronen. De talrijke foto's zijn als mozaïeken die aandachtige bestudering vereisen, waarna ze hun bijzondere schoonheid prijsgeven. Villa Isola uit 1933 behoorde toe aan de krantenmiljonair Berretty van het persbureau Aneta; het is gebouwd in de nieuw-zakelijke stijl die toen veelvuldig voorkwam in de Archipel. In Boven Indië vinden we opnamen in vogelperspectief van alle stadjes, steden en havenplaatsen van Sumatra, Java, Borneo, de Molukken en Nieuw-Guinea. De samenstellers wijden aan elke opname een uitvoerige beschrijving. Straten, rivieren, pleinen, karakteristieke gebouwen als postkantoren, moskeeën en sociëteiten krijgen naam en toenaam.

Aan de foto's gaat een inleiding vooraf over de luchtfotografie, die oorspronkelijk een militair doel diende. Veel opnamen stammen dan ook uit het archief van de Koninklijke Nederlandsch-Indische Luchtvaartmaatschappij (KNILM). Wat nu overblijft is de esthetiek van deze zwart-wit foto's, die alle van een onvoorstelbare scherpte zijn. In de toch al indrukwekkende reeks fotoboeken over het voormalige Nederlands-Indië verdient dit boek een ereplaats. Wie ooit door de straten van Medan, Jakarta of Ambon liep, kan zijn route van toen weer terugvinden. Alsof er niets is veranderd.