VN-militairen gedood bij gevechten Rwanda

PAG.4 REACTIES BELGIE

NAIROBI, 8 APRIL. Hevige gevechten zijn vannacht uitgebroken in Kigali, de hoofdstad van de Middenafrikaanse staat Rwanda, tussen regeringstroepen en rebellen van het Rwandese Patriottische Front (RPF). De gevechten begonnen gisteren, toen na de gewelddadige dood woensdagnacht van president Juvenal Habyiramana de presidentiële garde aan het moorden sloeg. Daarbij vielen vermoedelijk honderden doden, onder wie tien Belgische soldaten van de Verenigde Naties, de Rwandese premier Agatha Unilingyimana en negentien Rwandese geestelijken.

Ook vanochtend was in Kigali geweervuur en het inslaan van mortiergranaten te horen. Duizenden RPF-soldaten zouden uit het noorden, waar zij een groot deel van het land bezetten, naar de hoofdstad trekken.

De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties heeft gisteren de strijdende partijen opgeroepen de wapens neer te leggen. De Raad bevestigde zijn beslissing van dinsdag om het mandaat van UNOMIR, de VN-operatie in Rwanda, in principe voor vier maanden te verlengen, maar herhaalde zijn dreigement UNOMIR te beëindigen als niet op korte termijn een overgangsregering in Rwanda wordt geïnstalleerd.

Het presidentiële vliegtuig, waarin ook president Cypriën Ntaryimira van buurland Burundi zat, werd volgens de Rwandese autoriteiten uit de lucht geschoten bij aankomst in Kigali. Alle inzittenden kwamen om het leven. Leden van de zevenhonderd man sterke presidentiële garde namen daarop wraak op rivalen van Habyiramana. Premier Unilingyimana, die bescherming had gezocht in een VN-gebouw, werd naar buiten gesleurd en vermoord. VN-soldaten die naar de luchthaven trokken om het neergestorte vliegtuig te inspecteren, kregen daarvoor geen toestemming van de garde en elf van hen werden vervolgens vermoord. Tenminste twee ministers werden ontvoerd en zijn spoorloos.

Pag.4: Ook bandieten gingen plunderen in Kigali

De soldaten van de presidentiële garde werden in hun roof- en moordtochten bijgestaan door bandieten. In buitenwijken van Kigali gingen ze van huis tot huis en molesteerden vooral leden van het Tutsi-volk. Habyiramana behoorde tot de Hutu- meerderheid terwijl het rebellenleger van het RPF vooral uit Tutsi's bestaat.

Als reactie op deze slachting van leden van de oppositie en Tutsi's mengde gisteravond het RPF zich in de strijd. Als onderdeel van het vorig jaar gesloten vredesakkoord tussen het RPF en de regering zijn zeshonderd rebellen in Kigali gelegerd op de heuvel van het parlementsgebouw. Volgens een RPF-woordvoerder vanochtend viel de presidentiële garde de rebellen aan en zou het RPF van de VN-troepen toestemming hebben gekregen zich te verdedigen. De in het noorden van het land gelegerde RPF-soldaten trekken volgens hem naar Kigali om er de orde te helpen herstellen.

Het RPF telt ongeveer 15.000 soldaten, het regeringsleger 30.000 en de VN-vredesmacht 2.500 man. Het RPF is veel beter opgeleid dan de regeringsstrijdkrachten en maakt in een confrontatie met het regeringsleger een goede kans om te winnen. De VN-troepen mogen alleen uit zelfverdediging schieten en zullen volgens hun huidige mandaat dan ook niet tussenbeide komen als er slag zou worden geleverd om de hoofdstad.

De eerste theorie die in Kigali de ronde deed na de aanslag op het presidentiële toestel, was dat het RPF verantwoordelijk was. De rebellen ontkenden dit. Inmiddels wordt gespeculeerd dat politici van Habyiramana's regering achter de aanslag zitten. Dit zou verklaren waarom potentiële troonopvolgers van Habyiramana zoals de premier werden vermoord en waarom de presidentiële garde geen inspectie toestaat van het neergestorte vliegtuig. Rwanda wordt al weken geplaagd door politieke moorden georganiseerd door speciale moordbrigades van rivaliserende politici die de spanningen tussen de stammen van de Hutu's en de Tutsi's gebruiken in hun machtsstrijd.

Niet bekend

In contrast met de gewelddadigheden in Rwanda bleef het gisteren rustig in Burundi. Vermoedelijk had de aanslag in Kigali niets van doen met president Ntaryimira van Burundi, die ook in het vliegtuig zat. Burundi is sinds vorig jaar oktober, toen president Ndadaye werd vermoord, het toneel van een bittere strijd tussen Hutu's en Tutsi's waarbij naar schatting honderdduizend mensen het leven hebben verloren.

    • Koert Lindijer