Ambtenaren protesteren tegen CD'er

PURMEREND, 8 APRIL. Daar staat-ie! Clara Overes loopt met de grootst mogelijke boog om het kopieerapparaat heen. Haar ogen zo min mogelijk gericht op Richard van der Plas, die zijn papieren op de glasplaat legt. De Centrum Democraat merkt niet eens dat de Purmerendse ambtenaar haar kamer binnenglipt en de deur achter zich dichttrekt.

Overes, hoofd van de afdeling communicatie op het gemeentehuis, is een van de initiatiefnemers van het Purmerendse ambtenarenprotest tegen extreem-rechtse politieke partijen. Op de revers van haar felgroene jasje blinkt een button: 'KIESK(L)EURIG - Ambtenaren tegen racisme'. Vlak voor de gemeenteraadsverkiezingen zijn ze in groten getale uitgedeeld het 'stadskantoor'. Nu draagt nog een enkeling er een.

Maar het blijft niet langer bij een symbolisch protest. Gisteren werd een landelijk netwerk van ambtenaren tegen racisme aangekondigd vanuit het stadskantoor. Er zal vanaf 4 mei informatie worden uitgewisseld over extreem rechts. En er zal worden gekeken wat ambtenaren kunnen doèn tegen partijen die zij niet lusten.

“De marges voor ambtenaren om iets te doen zijn niet ruim”, aldus Overes. Dat is goed hoor, vindt ze. “Het ambtenarenreglement is ook een van de peilers van de democratie. We geven raadslid Van der Plas waar hij recht op heeft, meer niet.” Verzoeken om ambtelijke ondersteuning kan Van der Plas alleen richten tot de gemeentesecretaris, zodat andere ambtenaren geen vuile handen hoeven te maken als ze dat niet willen. De kopieermachine, knikt ze door de deur heen, dat mag. “Die kan niet praten.”

Na 2 maart zijn in bijna 50 gemeenten leden van extreem-rechtse partijen in de raad gekomen. Het heeft de Purmerendse ambtenaren telefoontjes opgeleverd van collega's uit het hele land. Op de stadhuizen van Almelo, Spijkenisse en Heemskerk weten ze nu ook hoe ze met extreem-rechts moeten omgaan. “We worden altijd aangeduid als ambtenaren”, zegt Overes bijna gepikeerd. “Maar we zijn ook mensen, die met een bepaald geweten hier werken.”

In Purmerend werd vier jaar geleden Richard van der Plas (33) in de gemeenteraad gekozen voor de Centrum Democraten (CD). Hij is inmiddels uitgegroeid tot het meest beruchte partijlid. Té berucht zelfs voor het dagelijks bestuur van de CD, dat hem twee weken geleden heeft geschorst. Directe aanleiding was een artikel in de Groene Amsterdammer. Daar deed journalist K. Kooiman een boekje open over de CD, puttend uit zijn ervaring als undercover in de partij.

Kooiman was achter Van der Plas tweede op de kandidatenlijst voor de CD in Purmerend. Undercover Kooiman trok zelfs 474 voorkeurstemmen, eenderde van het aantal stemmen op de lijsttrekker. Het zal alles te maken hebben met de reeks van strafzaken die Van der Plas met zich meetorste in de weken voor de verkiezingen. Verspreiden van racistische pamfletten, verzekeringsfraude, het doen van valse aangifte en verboden wapenbezit en een onderzoek naar zijn betrokkenheid in de mishandeling van schrijver Adriaan Venema - die schaduwen hangen allemaal boven Van der Plas.

Op het stadskantoor staat hij rustig raadsstukken te kopiëren. Ach die buttons, nee, Van der Plas - kortgeknipt haar en een laaggeschoren snor - kan er slechts zijn schouders over ophalen. Het doet hem niks. Van tegenwerking heeft hij tot nog toe niets gemerkt. “Ik heb die ambtenaren nooit nodig gehad.”

Dat klopt, zegt R. Ankersmit, ambtenaar op personeel en organisatie. Hèm heeft Van der Plas nog nooit iets gevraagd. Aan niemand haast. Omdat Van der Plas, zoals alle extreem-rechtsen die tot dusver op raadszetels zaten, in geen enkele raadscommissie is toegelaten. Veel werk heeft hij in de gemeente niet verzet.

Dat wordt anders, belooft de CD'er. Hij en zijn partijgenoot moeten nu worden toegelaten in de commissies en ze hebben al een mooi rijtje uitgezocht: algemene zaken (“Veiligheid zit daarin, en het anti-discriminatiebureau”), zorg en regio. “Bent u klaar”, durft een jonge ambtenaar te vragen. Ze draagt geen button en Van der Plas biedt haar ruimhartig toegang tot de ondersteunende apparatuur.

    • Bas Blokker