Slungel van zeventien krijgt Ajax-publiek aan zijn voeten

AMSTERDAM, 7 APRIL. Het was notabene op Voorland, in de achtertuin van het Ajax-stadion, dat bedrijfsspion Ton Pronk vorig jaar een wedstrijd bezocht van de Nigeriaanse jeugdselectie tot zeventien jaar. Hij kwam eigenlijk voor wat andere talenten waarop zijn tipgevers hem hadden geattendeerd, maar al snel viel hem een lange slungelige voetballer op die de bal ogenschijnlijk als aan een touwtje aan zijn voeten kon houden. Zijn naam werd onmiddellijk genoteerd in het kladblocje. Diezelfde voetballer mocht enkele weken later ook meedoen met het Nigeriaanse A-elftal in Zweden. Pronk zag zijn vermoeden toen bevestigd: deze zeventienjarige middenvelder was een groot talent. Hij gaf enkele informanten de opdracht tijdens het WK voor junioren in Japan alle gangen van deze 1.98 meter lange speler na te gaan. Zelf bekeek hij wat flitsen via de satelliet. Later kwam hem ter ore dat 'zijn' ontdekking drie keer werd uitgeroepen tot 'man of the match', zes keer had gescoord en bovendien een prijs kreeg als de meest waardevolle speler van het toernooi.

Dank zij de begeleider van Finidi George, de zakenman Harold Wilhelm, kreeg Ton Pronk bovendien nóg een gouden tip. Het Nigeriaanse jeugdelftal zou op de terugweg van Japan een tussenlanding maken op Schiphol. Toen sloeg Pronk alarm. In een blindelings vertrouwen in de chef-scout togen penningmeester Van Os en technisch directeur Van Gaal naar de luchthaven om de voor hen totaal onbekende voetballer in een bliksemactie vast te leggen. “Dat moment was essentieel. Er waren inmiddels meer kapers op de kust. En als zo'n jongen eenmaal weer in Afrika rondloopt kun je het wel vergeten”, aldus Pronk.

Gisteravond, in zijn derde optreden in de eredivisie, werd nog eens duidelijk wat voor raspaardje Ajax in huis heeft gehaald. Tegen NAC kreeg Christian Nwankwo Kanu het publiek in De Meer aan zijn voeten. De mensen scandeerden voortdurend zijn naam als hij weer eens een subtiele beweging maakte of een fraaie pass verzond. Het moment van opperste verrukking kwam in de 44ste minuut. Kanu ontving de bal na een actie van Dan Petersen, wipte het leer tussen twee verbouwereerde verdedigers Wilnis en Van Burik door, passeerde met rechts doelman Karelse en schoot met links langs de uit balans geraakte Zondervan in het doel. Het was 4-0 voor Ajax, maar de Ajacieden vierden de treffer als de winnende goal in de laatste minuut. Frank Rijkaard kwam opgetogen uit het achterveld sprinten om Kanu te feliciteren, Edgar Davids raakte helemaal in extase. De liefhebbers likten hun vingers af bij dit doelpunt.

De zeventienjarige Nwankwo Kanu groeide op als zoon van een redelijk welgestelde zakenman in Imo-State in Oost-Nigeria. Ondanks forse groeistuipen werd hij de ster van zijn schoolelftal. Het resultaat van urenlange partijtjes op straat, elke dag weer na tweeën. In '91 leidde hij zijn schoolelftal naar de nationale titel. Zo kwam hij in beeld bij de scouts van Kuanyanou FC. Bij die club speelde hij ook nog toen Ajax hem ontdekte. Na het WK voor junioren in Japan, dat overigens werd gewonnen door Nigeria, kon Kanu kiezen uit aanbiedingen van Club Brugge, Bayern München en clubs uit Saoedi Arabië en Japan. Daar kon hij aanmerkelijk meer verdienen dan bij Ajax. Maar toen de Amsterdammers zich meldden stond zijn besluit vast. “Het is natuurlijk achteraf makkelijk praten, maar voor mij is een droom werkelijkheid geworden”, maakt Kanu duidelijk. “Ajax was altijd al mijn favoriete club. Ik kende het elftal van televisie en wist dat jeugdspelers hier goed worden opgeleid. Dat is voor een jonge voetballer belangrijker dan een fors salaris. Toen wij hier in trainingskamp waren heb ik Ajax bovendien zien spelen tegen Vitesse. De spelopvatting beviel me, al was ik gewend om in een systeem met twee spitsen te spelen.”

Zijn grote idool in Nigeria was Frank Rijkaard. “Zijn balbehandeling en fysieke kracht vond ik imponerend. Het leek mij geweldig hem ooit een keer te ontmoeten. Toen kreeg ik de kans zelfs met hem te voetballen. Ik weet nog dat ik heel nerveus was toen ik zomaar ineens met Frank in het veld stond.” Rijkaard beantwoordde de adoratie door zich over Kanu te ontfermen. De omhelzing na afloop op het veld gisteravond was veelbetekenend. “Ik zeg er liever niet te veel over”, aldus Rijkaard. “Anders gaat de band die wij hebben een eigen leven leiden. Deze jongen kan geweldig voetballen. En wees nou eerlijk, zo'n doelpunt is toch een van de unieke momenten uit het voetbal? Die moet je koesteren.” En Kanu: “Rijkaard heeft me geweldig geholpen. Als je zo wordt gesteund kom je makkelijker over je heimwee heen. In het veld hoorde ik hem in mijn rug voortdurend roepen en aanwijzingen geven.”

Kanu opereerde als schaduwspits, Rijkaard als vrije verdediger in plaats van rechtshalf. Van Gaal was achteraf wel tevreden over dat experiment en kondigde aan dat de international voorlopig op die positie mag blijven spelen. Maar wat wordt het lot van Kanu als Litmanen volgende week weer fit is? De Nigeriaan, die niet werd gekozen voor het nationale elftal van zijn land omdat hij tot nog toe voornamelijk als reserve fungeerde bij Ajax, vindt dat hij er aan toe is om in het basisteam te komen. “Als blijkt dat ik talent genoeg heb, speelt leeftijd toch geen rol”, vraagt hij zich af. Volgens Ton Pronk is er op dit moment in Nederland geen betere speler dan Nwankwo Kanu. De samba-achtige bewegingen verbaasden hem niets. “Die had ik al gezien op de training en in het tweede elftal voor een paar honderd mensen op dinsdagavond. Maar dan praat niemand erover. Eigenlijk moet je zo'n jongen rustig brengen. Aan de andere kant heeft hij een heel bijzondere balbehandeling. Omdat hij zo lang is, oogt het nogal traag. Maar niemand krijgt hem van de bal.”

Ajax speelde gisteravond of er nooit sprake is geweest van een vormcrisis. Vijf weken presteerde de ploeg zwak. Gisteravond fungeerde NAC als speelbal in De Meer. Marc Overmars was een van de uitblinkers bij Ajax. Hij scoorde een keer zelf en assisteerde bij twee andere treffers. Ajax kwam op voorsprong door Frank Rijkaard die de bal na een vrije trap van afstand in de linkerhoek schoot. De teruggekeerde Ajacied voelde zich op zijn nieuwe stek als verdedigende middenvelder duidelijk in zijn element. Stefan Pettersson tekende vanaf de penaltystip voor 2-0 nadat Overmars door Marco Sas aan zijn shirtje was getrokken. Overmars, na twee geoliede combinaties met Ronald de Boer, en Kanu brachten de ruststand op 4-0. In de tweede helft was het kruit enigszins verschoten. Alleen Pettersson wist doelman Karelse nog een keer te passeren met een flitsend afstandsschot.Tegen het defensief zeer matige NAC kreeg Dan Petersen weer een kans op de rechtervleugel. De Deen, die van Ajax een verlaagde aanbieding tegemoet kan zien en zich afvraagt of hij wel in Amsterdam moet blijven, zorgde voor een groot aantal voorzetten. Ze kwamen echter zelden bij een ploeggenoot terecht. Trainer Van Gaal vond dat Petersen redelijk had voldaan.