Ongeluk Cityhopper mogelijk fout vlieger

AMSTERDAM, 7 APRIL. Het neerstorten van de KLM Cityhopper, maandag bij Schiphol, is mogelijk te wijten aan een fout van de piloot. Dat blijkt uit nieuwe gegevens die het onderzoeksteam heeft verzameld.

De piloot heeft boven de landingsbaan de landing afgebroken en wilde weer opstijgen. Dat is te horen op de cockpit-voice recorder, die de gesprekken van de vliegers heeft geregistreerd.

Het onderzoek richt zich nu op de vraag waarom de vlieger dit heeft gedaan en waarom het fout ging. “Zo'n toestel moet met één motor kunnen doorstarten”, zegt B. Groenendijk, leider van het onafhankelijk vooronderzoek. Even boven de landingsbaan, zwenkte het toestel plots scherp naar rechts en stortte neer in een weilandje. Daarbij kwamen drie mensen om, onder wie de piloot, G. Lievaart.

Groenendijk ziet twee mogelijkheden. “Wij kunnen het zoeken in een vliegersfout. De piloot kan onder de snelheid hebben gezeten die nodig is om het toestel onder controle te houden bij zo'n manoeuvre.” Omdat de rechtermotor was uitgeschakeld, moest de piloot vol vermogen geven op de linkermotor. Met het roer moet hij dan hebben tegengestuurd. “Zit een toestel onder de zogeheten Velocity Minimum Control, dan kun je met het roer de stuwingskracht van die linkermotor niet opvangen.” Dat zou dan hebben geresulteerd in een plotse ruk naar rechts.

De andere optie is dat de het propellermechanisme voor de rechtermotor “uit zichzelf is gaan wandelen”, aldus Groenendijk. Bij dit type vliegtuig, een SAAB 340B met turbomotor en propellers, is de stand van de propellerbladen van het grootste belang. Als de 'dode' rechtermotor in de reverse-stand (in zijn 'achteruit') zou zijn geschoten, verandert de computer de hoek van de propellerbladen op de 'wind' dusdanig dat het vermogen de andere kant op blaast, aldus Groenendijk. “Doe je dat in de lucht, dan is het alsof een reuzenhand je in een bocht naar rechts duwt.”

Een dergelijke gang van zaken heeft zich op 1 februari van dit jaar afgespeeld in de Verenigde Staten. Daar 'speelde' de piloot met de bediening. Door de weerstand schoot de propeller in de reversestand. Bij de noodlanding die toen moest worden gemaakt raakte niemand gewond.

De piloot van de KLM Cityhopper heeft in de fase vlak voor het neerstorten weinig gezegd, zo blijkt uit de opnamen uit de cockpit. Alleen de routine die hoort bij het doorstarten: vol gas, flaps naar de stijgstand en, als het vliegtuig dan inderdaad weer optrekt, landingsgestel in. Al die bevelen en constateringen vallen te horen op de voice recorder, aldus Groenendijk.