'Nooit meer een bloot gezicht, mevrouw'

Weer een baby zijn op de commode. Die idylle willen veel mensen herbeleven. In de beautyfarm bijvoorbeeld. Soms benadert de werkelijkheid die fantasie, vaak niet. Op zoek naar het Grote Verwennen.

Het kost geen enkele moeite om voor een dagje beauty - zonder overnachten - ƒ 700 (of meer) uit te geven. Het kan ook voor veel minder. Bij Thermen Lucaya in Oss kost het goedkoopste arrangement incl lunch en een drankje - ƒ 150,-. Reken op een gemiddelde van ƒ 350,- per dag (zonder overnachten). Hotels met beautyfaciliteiten hebben vaak arrangementen en in de stille tijd geven veel instituten en hotels korting. De Bilderberg Groep geeft sinds kort beautychecks uit (min ƒ 250,-, max ƒ 550,-). Inl 08373-62222. Voor een adres van een bonafide sauna: Nederlandse Sauna Vereniging, Nieuwe Deventerweg 46, 8014 AH Zwolle. Inl 038-661942.

Bij de beautyfarm moet je bepaald niet zijn als de spiegel je er onlangs nog met klem op wees dat een interessant verleden en een boeiend heden zijn sporen hebben nagelaten. They rub it in, sommige van de zorgvuldig opgemaakte, superslanke dames van de schoonheidsinstituten. Met zachte stem, dat wel. En met een tas vol spullen sluip je na afloop van het 'dagje genieten' naar huis. Je kruipt in bed met een doos bonbons en/of een lekkere fles. Want dat het nooit meer goedkomt met die dijen weet je nu ook van een ander. Om over die vochtarme huid maar te zwijgen.

Het heeft even geduurd voordat vrouwen - en een enkele man - in Nederland 'baby op de aankleedtafel' mochten spelen en in de beautyfarm in bad werden gestopt. Maar nu is de groei in schoonheidsinstituten opmerkelijk. Het gaat daarbij al lang niet meer om alleen een gezichtsmaskertje en een schoudermassage; sommige beautyfarms hebben voor duizenden guldens apparatuur in huis. De hoge prijzen moeten uiteraard worden waargemaakt en de beloften zijn dan ook niet mis. 'Rimpels, sinaasappelhuid, slappe dijen? Dat is toch niet meer nodig mevrouw! Het kost wat, maar u werkt er toch hard voor!' Want het zijn vooral werkende vrouwen met een goed inkomen die de beauty-business doen bloeien. Is een bezoek ook aangenaam? Vaak wel, lang niet altijd.

Monique Sieben in het Limburgse Schaesberg was een van de eerste schoonheidsspecialistes die niet tevreden was met een salonnetje in de logeerkamer of achterin een drogisterij. Ze droomde van een beautyfarm. Dus verbouwde ze zeventien jaar geleden drastisch haar huis, gaf uiteraard gezichtsbehandelingen en massage, maar specialiseerde zich ook in behandelingen voor de acnéhuid en in electrisch ontharen. De ziekenfondsen verwezen mensen met een probleemhuid naar haar en het eerste beautyinstituut was een feit. Aan de ambities van Sieben kwam daarmee nog geen einde.

“Om de drie jaar verbouw ik, regelmatig schaf ik nieuwe apparatuur aan, ik reis naar Japan, naar Zwitserland, heb goede contacten met plastisch chirurgen in Duitsland. Mijn opzet is geslaagd: ik heb elf mensen in dienst.” Dat Instituut Sieben verscholen ligt in het bronsgroen eikenhout is geen bezwaar gebleken. Aan clientèle geen gebrek, ook omdat Sieben vanaf het eerste begin veel gevoel aan de dag legde voor free publicity. Vrijwel alle glossies vonden de weg naar de Parklaan moeiteloos, en op glanzende pagina's werd enthousiast verslag gedaan van een dagje schoonheid.

Net als Sieben maakte ook Elizabeth Kurucz uit Rotterdam al vroeg van haar schoonheidssalon een bedrijf. In 1968 begon ze aan de Bergselaan en ook zij richtte zich op de 'probleemgevallen'. Mensen met acnè hebben geknarsetand onder haar handen en die van haar medewerksters, maar spreken vol lof over de resultaten. Transseksuelen komen soms maandenlang drie keer in de week langs om zich definitief van hun baardhaar te laten ontdoen. De verzekering betaalt. Ook Kurucz onderhoudt naar eigen zeggen goede contacten met huidartsen en plastisch chirurgen in Rotterdam, en net als bij Sieben wemelt het op de Bergselaan van de apparatuur. Tegen rimpels, tegen sinaasappelhuid, voor het aanbrengen van permanent make-up et cetera.

De trend in de beautyinstituten valt in één woord samen te vatten: naalden. Naalden voor het aanbrengen van permanente make-up, en voor het bestrijden vanrimpels en sinaasappelhuid. Permanente make-up is in feite tatoeage. Het verschil is dat men geen inkt gebruikt, maar plantaardige kleurstoffen. Voor ongeveer ƒ 500,- kunnen de lipcontouren veranderd worden, voor ƒ 750,- tatoeëert men wenkbrauwen en een permanente eyeliner komt op zo'n ƒ 500,-. Vat deze prijzen niet al te letterlijk op; vaak valt er te onderhandelen, bijvoorbeeld over korting als men besluit én dikkere lippen én vollere wenkbrauwen aan te schaffen.

Bij Sieben zijn ze erg enthousiast over de permanent make-up. De voordelen worden breed uitgemeten. 'Nooit meer een bloot gezicht, mevrouw'. Ik besluit dat ik met mijn naaktheid kan leven. Huidarts J.P. Hulsbergen Henning van het St. Joseph Ziekenhuis in Eindhoven is geschokt als hij hoort hoe klanten permanent make up wordt aangepraat. “Ze beweren dat de kleuren zo'n twee tot vier jaar houden, maar daar geloof ik niets van. Je zit er jaren en jaren aan vast. Ik krijg hier regelmatig vrouwen bij wie het mis is gegaan: scheve monden, veel te zware wenkbrauwen. Wij proberen dan met de laser weer de boel recht te breien.”

Elizabeth Kurucz ontkent niet dat het weleens mis gaat. “Je moet er een grote handigheid in hebben en mijn ervaring is dat sommigen het nooit leren. Lippen zijn inderdaad heel moeilijk.”

Nieuw is ook om naalden in de huid te prikken en daar vervolgens zwakstroom doorheen te jagen. Resultaat: minder rimpels en als men ongeveer hetzelfde apparaat aansluit op bovenbenen, knieën of dijen behoort na een aantal behandelingen sinaasappelhuid tot het verleden. Hulsbergen Henning kijkt ongelovig: “Die zwakstroom zorgt voor een soort dieptemassage; de diepere huidlagen worden dan beter doorbloed en dat zal wel enig effect hebben. Gewone stevige massage en veel sporten heeft dat echter ook.” Het overtollige vet zou via de urine worden afgevoerd? Dat lijkt hem al helemaal een onzinverhaal.

Bij onder andere Sieben, Château L'Ermitage in Houthem/St. Gerlach (L) en bij Kurucz geloven ze er echter heilig in. Ook ik heb me aan een apparaat voor Lipopunctuur laten aansluiten, maar na één keer is nooit resultaat te zien. Dat geven de dames schoonheidsspecialisten grif toe. Je vraagt je af waarom een dergelijke behandeling in een ééndags-arrangement is opgenomen. Want het is pijnlijk bovendien. Rimpels of sinaasappelhuid proberen kwijt te raken met behulp van electrische stroompjes is niet goedkoop: een kuur voor het gezicht komt op ten minste ƒ 1000,- (vaak veel meer), en voor gladde benen blijken vrouwen tussen de ƒ 1500,- en de ƒ 2000,- neer te moeten tellen. Garantie wordt niet gegeven.

Sommige beautyinstituten beschikken ook over een laser. Het zou de huid nieuwe energie geven en littekentjes minder zichtbaar maken. Hulsbergen Henning: “Door het toevoegen van warmte gebeurt wel iets; in het laboratorium blijkt bijvoorbeeld dat weefselkweken meer collageen (het elastisch weefsel dat de huid veerkrachtig houdt) gaan vormen. Maar een kweek is natuurlijk niet hetzelfde als de huid op een levend mens. Uit ander onderzoek blijkt dat bij ratten wondgenezing voorspoediger verloopt. Wij hebben dat onderzoek proberen te herhalen, maar hebben geen resultaten gevonden.”

Aan de Rotterdamse Bergselaan moet je eigenlijk niet zijn voor de 'baby-op-de-aankleedtafel' fantasie. Om daaraan tegemoet te komen is Kurucz begonnen met 'La Bourse' in de Jonker Fransstraat in Rotterdam. Bubbelbaden, sauna's, kruidenbaden, manicure, pedicure, diverse soorten lichaamsmassage. Geen naalden of andere pijnlijke ellende: La Bourse is uitsluitend voor de lusten. Jezelf vakkundig laten verwennen kan ook in de sauna. Het principe van de sauna is eenvoudig, maar steeds meer bonafide sauna's bieden meer dan een hete cabine, een douche, een dompelbad en een rustruimte.

Bladerend in het - inmiddels uitverkochte - boekje 'Saunaland' kun je je niet voorstellen dat Nederlanders nog niet zo lang geleden één douche in de week voldoende vonden. Het bruisende, groene en blauwe water tussen 'Romeinse' zuilen en uitbundige varenaanplant druipt van de pagina's. Prachtige blote mensen laten zich masseren, onderwerpen zich aan de schoonheidsspecialiste, doen nieuwe energie op in baden gevuld met opwekkende kruiden, staan dapper te kleumen in een vrieskamer, drinken in badjas een glaasje champagne en prikken een vorkje weg in het restaurant. Bekend zijn in het Brabantse Oss Thermen Lucaya, in Eindhoven Thermen Kasteelplein en natuurlijk Thermae 2000 in Valkenburg. “Dat is eigenlijk de kraamkamer van het Thermae-gebeuren,” drukt directeur Van de Veerdonk van Lucaya het uit. De 'Sauna's-plus' zijn volgens hem relatief voordelig en vaak heeft men er uitstekende sportmasseurs in dienst. “Je mag er bloot zwemmen, en dat is in de meeste beautyfarms verboden,” aldus Van de Veerdonk.

Rustig is het allang niet meer in de luxe sauna's. Vooral op druilerige zondagen is het verstandiger de video naar de eigen badkamer te slepen en je vervolgens in een zelfgemaakt schuimbad te laten zakken. Omdat de 'sauna's plus' dat zelf ook inzien, moet men tijdens de wintermaanden op een aantal adressen reserveren. Voor de schoonheidsbehandelingen en massages moet men uiteraard altijd tevoren een afspraak maken.

Als ik de telefoniste van 06-8008 vraag om het nummer van 'De Wipselberg' in Beekbergen reageert ze met: “O, die beautyfarm.” Het Beekbergse hotel dat voor een verblijf in hotel of bungalow gecombineerd met een beauty-arrangement het werkwoord 'wipselen' bedacht, is echter al zeven jaar uitsluitend conferentieoord. Het is misschien maar goed dat de bedenkster van deze formule, Hanny Kiel, het niet meer heeft hoeven meemaken. De Wipselberg heeft echter ongetwijfeld de weg bereid voor het hotel plus schoonheidssalon. De Bilderberg Groep bijvoorbeeld heeft er nu zeven in beheer en ontvangt daarvoor jaarlijks zo'n 25 duizend gasten.

Volgens Gerard Rouwen - directeur van hotel Klein Zwitserland, tevens voorzitter van het overleg tussen de zeven hotels met een beautyfarm - is de beautyfarm in de mode. “We worden regelmatig benaderd door week- en maandbladen voor arrangementen, bedrijven willen medewerkers een dagje beauty aanbieden, puzzelbladen willen met ons prijzen regelen.” Rouwen vindt het prima. Als de vraag groter is dan het aanbod verzint hij iets nieuws: “Klein Zwitserland heeft bijvoorbeeld sinds kort een avond-arrangement. Hapjes en drankjes tussendoor, gezichtsbehandeling, sportmassage en we sluiten af met een warme maaltijd. Overnachten is ook mogelijk.” Een gat in de beautymarkt blijkbaar: op een aanbod in een van de damesbladen reageerden zeshonderd lezeressen.

Rouwen volgt de trends op de beautymarkt nauwgezet, maar houdt zich voorlopig verre van 'paramedische ingrepen': “Het gaat bij ons in de eerste plaats om ontspanning en welke modes ook de overhand krijgen, een gezichtsbehandeling en een lichaamsmassage zullen altijd tot het basispakket behoren.”

Het grote voordeel van een beauty-arrangement in een 'hotel-plus' is dat de horeca-functie onder controle is: fatsoenlijk eten, vriendelijke obers, schone kamers en gezellige lounges. In Huis ter Duin in Noordwijk en in Lauswolt in Beetserzwaag, om maar eens twee voorbeelden te noemen, heeft men daar ervaring mee. In beautyfarms die eerst salon waren en er nu een hotel bij hebben kan dat heel anders uitpakken. Slapeloze nachten van honger en ergernis.

De beautyfarms van de grote hotels werken met bekende merken cosmetica. Kleinere instituten hebben nogal eens een duur, exclusief merk. Vol trots wordt er vaak bij vermeld dat de betreffende lotion of crème alleen ter plaatse te koop is. Wat daar de attractie van is, is mij met de beste wil van de wereld niet duidelijk geworden. Wat me herinnert aan het op één na ergste van beautyfarms: vrouwen vrijwel meteen na aankomst - bij de intake - vertellen dat hun huid er nìet uitziet en dat alleen de door de beautyfarm speciaal ontwikkelde crème van ƒ 150,- soelaas kan bieden. Het absoluut ergste is het volgende: hulpeloos lig je achterover in je stoel, je er ten volle bewust van hoe je huid eruit ziet onder het onbarmhartige neonlicht. “Zal ik er maar een capsule van X opdoen. Uw huid is wel èrg vaal, vindt u niet. U rookt zeker?” Beschaamd geef je dat toe en met het afrekenen constateer je dat het bewuste vitaliserende capsuletje ƒ 75 kostte. Tot slot: mag in mijn cabine de muziek uit? Alstublieft.

    • Gemma Naninck