Nicotinepleisters helpen bij dikke-darmontsteking

Colitis ulcerosa, een chronische vorm van dikke darmontsteking, blijkt in veel gevallen over te gaan door nicotinepleisters.

Britse onderzoekers kwamen op het idee nicotinepleisters uit te proberen bij patiënten met deze ziekte, omdat uit epidemiologisch onderzoek bekend was dat colitis ulcerosa minder vaak voorkomt bij rokers. Vaak is het zelfs zo dat de klachten pas beginnen kort nadat iemand is opgehouden met roken. Mensen met colitis ulcerosa hebben last van frequente diarree met bloed, slijm en buikkrampen. Op de hele lange termijn bestaat er een duidelijk risico op darmkanker.

Aan het Britse onderzoek deden 72 patiënten mee. De helft werd behandeld met nicotinepleisters en de andere helft met een placebo: een pleister zonder nicotine. De ernst van de aandoening werd vóór en na het onderzoek nauwkeurig vastgelegd met onder meer een endoscoop. Bij de nicotinegroep verdwenen de ziekteverschijnselen in de helft van de gevallen geheel, terwijl van de patiënten met een placebo een kwart klachtenvrij werd (New England Journal of Medicine, 24 maart).

Het onderzoek was dubbelblind opgezet. Dat wil zeggen dat behalve de patiënten, ook de behandelende artsen niet wisten of er een nicotinepleister dan wel een placebo werd toegediend. Een probleem was echter dat de echte nicotinepleisters vaak bijverschijnselen gaven. Tweederde van de nicotinegroep had last van misselijkheid, een licht hoofd, hoofdpijn en slapeloosheid. Echt geblindeerd kan het onderzoek dus niet genoemd worden. Die bijverschijnselen maakten ook dat sommige patiënten op de duur slechts 5 milligram nicotine per dag konden verdragen, terwijl anderen (de ex-rokers!) zonder enige moeite een pleister met 25 milligram nicotine per dag opplakten, een dosis vergelijkbaar met 25 sigaretten. Toch bleek uiteindelijk dat er geen duidelijk verband was tussen de dosis en het effect. Dit alles maakt het resultaat van dit onderzoek toch wat twijfelachtig.

Een verder probleem is dat colitis ulcerosa een zeer chronische aandoening is. De nicotinepleisters zullen, als ze helpen, dus vrijwel voor de rest van het leven moeten worden gebruikt, want het is zeer waarschijnlijk dat de ontsteking terugkomt als men geen nicotine meer gebruikt.

Colitis ulcerosa wordt gewoonlijk behandeld met ontstekingsremmers, zoals aminosalicylaat en - in ernstige gevallen - tijdelijk steroïd hormoon. Er zijn echter patiënten waarbij niets helpt. Wellicht vormt de nicotinetherapie in dergelijke gevallen een bruikbaar alternatief.

    • Bart Meijer van Putten