Iedereen wil de knopen van Rene Froger

Een mooie knoop mag best de aandacht trekken. “Een grote, ronde knoop benadrukt de simpelheid van een kledingstuk,” zegt Henry Calf van knopenhandel Butonia in Weesp. Volgens hem worden knopen langzaam groter, bij mannen millimeter voor millimeter, bij vrouwen schoksgewijs.

De knoop mag dan groeien: uitbundig vormgegeven is hij niet. Na de jaren tachtig, waarin iedereen zich behing met toeters en bellen, is soberheid troef. Bij Butonia zijn in de nieuwe zomercollectie voor mannen de trefwoorden purity, freshness, calm en gentle. Voor de vrouwen zijn elegantie en een voorzichtig optimisme daaraan toegevoegd.

De knopen voor de komende seizoenen zien eruit als steen, zand, of asfalt (“past bij de urban-look”, vindt Calf) en worden steeds vaker gemaakt van milieu-vriendelijke materialen: hout, parelmoer, leer, kurk en kokos. Het voordeel hiervan is dat knopen binnen afzienbare tijd vergaan, in tegenstelling tot metalen knopen, die eeuwig blijven bestaan. Metalen knopen zijn tegenwoordig vaak loodvrij en ook de verfstoffen kunnen strenge milieu-eisen doorstaan. Er worden zelfs knopen gemaakt van groenten en papier.

De bloei in de knopenbranche is mede te danken aan de economische malaise. Kledingfabrikanten besparen op de stof, maar naaien ter compensatie een mooiere knoop op, aldus Bob Brouwer van fourniturenhandel Brouwer & Zn. Ook wordt kleding die meerdere seizoenen meegaat, modieuzer gemaakt door er nieuwe knopen op te zetten. In het magazijn, waar miljoenen knopen op hun toekomstige rever of mouw wachten, trekt Brouwer een koker gouden knopen met gekleurd glas uit een doos. “Deze knoop heeft vorig jaar in het maandblad Nouveau gestaan”, wijst Brouwer. “Een dure knoop, met een winkelwaarde van ƒ 9,95. Hij was binnen een mum van tijd uitverkocht. Toen er een poster van René Froger bij V&D hing, waarop hij een rode blazer met zilveren knopen droeg, waren zilveren knopen niet aan te slepen.”

Goede tijden voor de knoop. Maar miniatuur-kunstwerkjes, zoals de knopen uit de Gouden Eeuw, onder andere te zien in een prachtig boek van Diana Epstein (1991), tref je nu niet meer aan. Voor antieke knopen moet je naar de veiling, voor speciale knopen naar Italië of Frankrijk. Frid Frères in Parijs bijvoorbeeld maakt knopen voor 1800 francs per stuk.

Maartje Jager van Atelier Jager voor bruids- en avondkleding in Den Haag maakt de meeste knopen zelf. In Nederland heeft ze nog geen bijzondere knopenmaker kunnen ontdekken. “Vaak moet ik mijn klanten op de waarde van de knoop attenderen. Op een bruidsjurk willen ze vaak graag een hele rits kleine knoopjes op de rug, die manlief 's avonds open moet peuteren.” Jager geeft meestal gehoor aan het verzoek, hoewel ze een enkele grote knoop zeker zo mooi vindt. Ze ontraadt haar klanten altijd knoopjes van alleen stof te nemen. “Niet vanwege het werk, ik heb ze sneller gemaakt dan gekocht, maar stoffen knoopjes vallen niet op. Pareltjes of gouden knoopjes tonen beter. Een knoop maakt een jurk af. Een knoop heeft dezelfde uitwerking als een hoed.”

    • Florence van Berckel