De strijd van Kempen tegen Goliath

AMSTERDAM, 7 APRIL. “De Nederlandse effectenmarkt is een van de meest samengeklonterde financiële markten ter wereld met vergaande belangenverstrengelingen.” Joop Krant, de directievoorzitter (en tevens een van de grotere aandeelhouders) van effectenbank Kempen & Co, gebruikt de onafhankelijkheid van zijn eigen bank graag in de concurrentieslag met grote banken als ABN Amro en bank/verzekeraars als ING.

Kempen afficheert zich als een onafhankelijke partij, die niet zoals grote banken een belangenconflict heeft tussen kredietklanten en de klanten van het effectenbedrijf; en niet zoals financiële conglomeraten als ING een belangentegenstelling tussen de beleggingsafdeling van de verzekeraar en de kredietverleners en effectenhandelaren van de bank. Wie in eigen huis zoveel verschillende belangen moet dienen en zoveel petten draagt, komt in de verleiding eerst aan zichzelf te denken, dan aan grote cliënten en als laatste aan de kleine klanten.

De presentatie van het jaarverslag van Kempen & Co, zelf actief aan de kop van het peloton middelgrote banken, bood Krant het podium voor een aanval op de gevestigde machten die Kempen en collega's het leven zuur maken. Dat is in de eerste plaats de vergaande concentratie onder de financiële partijen, als gevolg waarvan het Nederlandse bankbedrijf en de beurs gedomineerd worden door slechts een drietal concerns: ABN Amro (plus dochters), ING Bank en Rabobank.

De concentratie doet zich ook voelen op de beurs: de banken zijn de belangrijkste partijen en hebben de beurs de afgelopen twee jaar stapje voor stapje in de richting van versoepeling van de regels voor de beurshandel geduwd. En als het niet goedschiks gaat, dan zet een grote bank wat druk op de ketel. Zo herinnerde Krant met afschuw in zijn stem aan de manier waarop ABN Amro, de grootste partij op de beurs, vorig jaar een groot pakket aandelen Ahold van de oprichtersfamilie Heijn verkocht. “Daar waren regels voor, maar daar wilde de bank zich gewoon niet aan houden. Pas toen de transactie al gedaan was, kwam ABN Amro met informatie.” En op de teleurgestelde toon van de rechercheur die een verdachte op een vormfout weggezonden ziet worden, voegde Krant eraan toe: “Daarna zijn de regels aangepast.”

Krant is echter meer dan een waarnemer en speler in het effectenspel. Als lid van het beursbestuur is hijzelf in feite een van de regelgevers. Dat weerhield hem er niet van met zijn Kempen-pet op ook het beursbestuur een veeg uit de pan te geven. Het zit de kleine effectenmakelaars al geruime tijd hoog dat hun organisaties en hun boeken wel uitputtend worden onderzocht door het Controlebureau van de beurs, maar die van de grote banken niet. De grote banken laten dat doen door hun eigen interne accountantsdienst. Daar krijgt het Controlebureau geen toegang. Nee, concrete gevallen wilde Krant niet noemen. Maar de vorig jaar naar buiten gekomen affaire bij de oude NMB Bank, waar een intern rapport over malversaties niet of slechts uiterst omfloerst aan het Controlebureau was gemeld, spreekt boekdelen. Krant drong gisteren aan op meer steun van de beurs aan het Controlebureau. Ook voor de Stichting Toezicht Effectenverkeer, die namens de minister van financiën weer de beurs controleert, is een rol weggelegd, zo gaf Krant aan.

In tegenstelling tot zijn kritiek op de grote banken en de beurs, was Krant opvallend mild over het overrompelende concentratieproces onder de hoeklieden op de beurs. De hoeklieden zien hun lucratieve spilpositie bij het uitvoeren van effectenorders deels verdwijnen. Nu hun beschutte marktniche verdwijnt, is het eten of gegeten worden voor de hoeklieden. De twee beursgenoteerde hoekmansbedrijven Van der Moolen en AOT hebben daarop gereageerd met een serie overnames van kleinere concurrenten. Het tweetal zal samen een marktaandeel van circa 50 procent krijgen. Krant ziet daarin geen gevaar: de liberalisatie van de markt staat naar zijn taxatie garant voor de beoogde onbeïnvloedbare prijsvorming.

De gedachte dat ook typische Kempen-belangen een rol spelen werpt Krant verre van zich. Het Orange Fund, een beleggingsfonds onder beheer van Kempen, heeft belangen van meer dan 5 procent in zowel AOT en Van der Moolen. Toch ook een belangenverstrengeling? Zegt Krant: “Op het beleggingsbeleid van het Orange Fund heb ik geen invloed.”