Lubbers breekt reis Indonesië af voor IRT-Kamerdebat

SURABAJA, 6 APRIL. Premier Lubbers heeft vanavond zijn reis naar Indonesië afgebroken om morgenmiddag in de Kamer te zijn bij het debat over de Interregionale Recherche Teams. Op een scheepswerf in Surabaja zei hij vanochtend het “jammer” te vinden dat hij gedwongen is terug te keren, maar “de Kamer is de baas”. Vanmiddag had hij nog een paar korte gesprekken met vakministers in Jakarta en daarna liet hij het bezoek over aan minister Kooijmans van buitenlandse zaken.

Lubbers wilde niet “dramatisch” doen over zijn plotselinge terugkeer. Er was volgens medewerkers van de premier een aantal alternatieven voor het tijdstip van het debat bedacht, maar de druk er morgen toch mee door te gaan was zo groot dat Lubbers zich daarin wel moest schikken. “Het was vorige week nog onzeker of minister Hirsch Ballin beter zou zijn en het debat had ook vrijdag of volgende week kunnen worden gehouden. Maar de Kamer heeft besloten dus ga ik weer aan het werk”, aldus de premier, gekleed in een batikhemd waarop twee fiere garuda's, de mythologische vogel van Indonesië, waren afgebeeld.

Hij gaf geen antwoord op de vraag of het debat in de Tweede Kamer morgen eenvoudig zou zijn. Lubbers: “Ik heb de persconferentie gevolgd, ik heb het rapport van de commissie Wierenga gelezen en herlezen en ik zal goed luisteren naar wat de Kamer zegt en ik ben beschikbaar voor de collega's als dat nodig is”.

Op de tweede dag van het bezoek aan Indonesië ging de officiële Nederlandse delegatie in alle vroegte naar de bouwput van een nieuwe Philips gloeilampenfabriek buiten Surabaja. De Nederlanders moesten in ganzepas naar een feesttent lopen, voorafgegaan door gracieuze danseressen die hen uitnodigden voor de ceremonie. Lubbers begroette het welkom van de genodigden met gevouwen handen. Toen Lubbers zijn handtekening had gezet op een plaquette die later in de muur van de fabriek zou worden gemetseld, kwam een schetterend fanfarekorps in goud en rood gekleed naar de feesttent. De gouverneur van de provincie Oost-Java, Sudirman, prees zich gelukkig met de economische opleving in zijn provincie en de snelle economische groei. Hij verklaarde dat Nederland na een paar Aziatische landen de vierde investeerder was in dit gebied, ruim vóór de Verenigde Staten. Lubbers antwoordde hem dat dat ook zo hoorde maar bij vertegenwoordigers van het Nederlandse bedrijfsleven in dit deel van Java bestaat toch de zorg dat die voorsprong heel gemakkelijk zal worden ingehaald.

De honoraire consul van Nederland, F. van Gelder, die hier voor de ABN-Amro werkt, zegt dat de opkomende generatie werkgevers in Indonesië veel minder een boodschap heeft aan Nederland. Zij zijn veel meer georiënteerd op Aziatische landen omdat ze daar ook primair hun afzetgebieden willen vergroten. “Nederland is vaak duur. Men weet wel dat de spullen die geleverd worden van hoge kwaliteit zijn, maar langzamerhand kan ook Azië die produkten, installaties, soft- en hardware en know how leveren. Van hun ouders weten ze nog dat we goed zijn, maar dat geeft zeker niet meer direct de doorslag”, aldus Van Gelder.

In een gesprek met president Suharto had Lubbers gisteren een grotere samenwerking aangeboden op het terrein van scheepsbouw inclusief het leveren van schepen. Hollandse kennis op dat terrein kan beschikbaar worden gesteld en gezamenlijke marineoefeningen hield Lubbers voor de toekomst mogelijk. Suharto heeft daarop geantwoord, volgens zijn zegsman staatssecretaris Moerdiono, dat hij het aanbod moest overwegen “omdat de prioriteiten van Indonesië nu meer liggen in de economische ontwikkeling van het land dan het vergroten van de militaire capaciteit”.

Premier Lubbers wil er na zijn versnelde terugkeer in Nederland bij de koningin op aandringen om niet al te lang te wachten met een staatsbezoek aan Indonesië. Daarmee worden de pogingen van de Nederlandse regeringen bekroond om de relaties met Indonesië sterk te verbeteren. Handels- en andere economische belangen staan daarbij voorop. Nadrukkelijker dan tevoren werd deze keer rekening gehouden met de Indonesische wens om zaken als ongelijke inkomensverdeling, mensenrechten en het organiseren van werknemers en de vrijheid daarbij wel aan de orde te stellen maar dat vooral omfloerst te doen zonder daarbij zoals in het verleden meteen de bühne op te zoeken.

    • Willebrord Nieuwenhuis