'Geen vrije verkiezingen mogelijk in KwaZulu'

JOHANNESBURG, 6 APRIL. Het is in het huidige politieke klimaat onmogelijk om vrije verkiezingen te houden in het Zuidafrikaanse thuisland KwaZulu in de provincie Natal. Deze conclusie heeft een werkgroep van de Zuidafrikaanse regering, de regering van KwaZulu en de Onafhankelijke Verkiezingscommissie (OVC), die de verkiezingen organiseert, na een onderzoek gepresenteerd. Het oordeel vergroot de druk op de politieke leiders om nog voor de verkiezingen van 27 en 28 april een politieke oplossing te vinden voor KwaZulu/Natal.

De voorzitter van de OVC, rechter Johan Kriegler, heeft aangedrongen op 'politieke maatregelen' om de crisis in KwaZulu/Natal te bezweren. Inkatha-leider Mangosuthu Buthelezi, die weigert deel te nemen aan de verkiezingen, is premier van KwaZulu. De werkgroep wijst vooral op het geweld en de tegenwerking van tribale autoriteiten als belemmeringen voor het houden van verkiezingen.

Intussen gaat de OVC wel door verkiezingen in het gebied te organiseren. Dit kan betekenen dat kiezers vanuit KwaZulu naar veilige gebieden in Natal moeten worden vervoerd om te kunnen stemmen. Het effect van de vorige week afgekondigde noodtoestand is nog niet te meten, maar de OVC gelooft dat hij “aanzienlijk zal bijdragen tot de uitvoering van haar mandaat”.

ANC-voorzitter Nelson Mandela verklaarde dat het “te vroeg” is om te concluderen dat vrije verkiezingen in KwaZulu/Natal onmogelijk zijn. Als de noodtoestand volledig in werking is en het Zuidafrikaanse leger op volle sterkte in het gebied ontplooid, kunnen wet en orde tijdens de verkiezingsperiode worden gehandhaafd, aldus Mandela. Het rapport van de werkgroep zal naar verwachting een rol spelen tijdens de topontmoeting tussen Mandela, Buthelezi, Zoeloe-koning Goodwill Zwelithini en president De Klerk, die aanstaande vrijdag op een onbekende plaats wordt gehouden. De internationale bemiddeling over grondwettelijke geschillen, onder leiding van Henry Kissinger en Lord Carrington, is tot na dit beraad uitgesteld.