Risico voor omwonenden Schiphol nooit 'nul'

ROTTERDAM, 5 APRIL. Het ongeluk gisteren met de KLM Cityhopper heeft eens te meer de aandacht gevestigd op het risico van Schiphol voor de omwonenden. Het is de buren van Schiphol niet ontgaan dat tegenover de toenemende veiligheid van de luchtreiziger een gestaag stijgend risico van de omwonenden van luchthavens staat.

De vraag is: wat betekent het laatste vliegtuigongeluk voor het oordeel over de 'externe veiligheid' van Schiphol? Het antwoord daarop is kort: als er geen oorzakelijk verband gevonden wordt tussen de verkeersbegeleiding van Schiphol en het ongeluk, is die bijdrage nihil. De meeste ongelukken bij vliegvelden zijn vrijwel nooit te wijten aan de instructies vanaf het vliegveld zelf.

Bij de huidige inspraakprocedures over de uitbreiding van Schiphol spelen geluidshinder en 'externe risico's' de belangrijkste rol. Het externe risico van Schiphol, zoals dat is berekend door het Britse bureau Technica en recenter door het Nederlandse NLR, is gebaseerd op statistisch onderzoek van een groot aantal vliegtuigongelukken op civiele vliegvelden die met Schiphol vergelijkbaar zijn. Het lijkt niet erg waarschijnlijk dat verwerking van het recente ongeluk en de Bijlmerramp grote invloed heeft op de ligging van 'de contouren' voor het individueel risico.

Anderzijds kan niet worden voorbijgegaan aan de constatering dat zowel de El Al-Boeing als de KLM-Cityhopper buiten de 10contour van Schiphol zijn terechtgekomen (zie tekening). Buiten die contour is de kans op overlijden voor een fictieve aanwezige minder dan eens in de miljoen jaar. Het streven van de overheid is er op gericht bij 'bestaande situaties' omwonenden niet aan een hoger risico bloot te stellen. De recente ongelukken onderstrepen dat buiten de 10contour het risico nog lang niet 'nul' is en dat de grootste terughoudendheid moet worden betracht bij het hanteren van het begrip 'verwaarloosbaar risico' dat de nota 'Omgaan met risico's' in 1989 introduceerde. 'Nul' wordt het risico nooit.

Een woordvoerder van het NLR wijst er op dat de Cityhopper is terechtgekomen in een gebied dat - in de termen van de laatste risicostudie - tot het luchthaventerrein gerekend moet worden. Daar is volgens de gehanteerde definitie het risico van omwonenden altijd 'nul' omdat er geen omwonenden zijn.

In gewone taal valt te noteren dat de beide laatste ongelukken bij Schiphol tamelijk 'normaal' waren omdat de meeste neerstortende vliegtuigen al landend in het verlengde van de baan en vóór de baandrempel terecht komen. Tegelijk zijn ze 'bijzonder' omdat de El Al-Boeing nogal vér voor de baandrempel neerstortte en de Cityhopper er ongewoon ver achter terecht kwam.