Overleg met oppositie; Rabin belooft kolonisten niet te verwijderen

TEL AVIV, 2 APRIL. Premier Yitzhak Rabin heeft gisteren de oppositie de verzekering gegeven geen plannen te hebben om kolonisten uit het centrum van Hebron te verwijderen.

Tevreden doch niet echt gerustgesteld kwamen de leiders van de nationalistische oppositiepartijen met deze boodschap te voorschijn na een langdurig onderhoud met Rabin. Benjamin Netanyahu, de leider van de Likud-oppositie, zei dat Rabin de waarschuwing had gekregen dat het met geweld verwijderen van de kolonisten uit het centrum van Hebron het Israelische volk zal splijten. Politieke kringen in Jeruzalem speculeerden gisteren dat Rabin voor uitstel heeft gekozen in de hoop dat uitvoering van de autonomie-akkoorden met de Palestijnen een gunstiger klimaat zal scheppen voor actie tegen de kolonisten in Hebron.

De discussie over de toekomst van de joodse aanwezigheid in Hebron, in de oude joodse wijk, laaide deze week op toen invloedrijke zionistische rabbijnen soldaten opriepen bevelen om de kolonisten uit Hebron te evacueren naast zich neer te leggen. Dit debat ontaardde in enkele dagen in een van de felste discussies die Israel sedert 1967 heeft gekend. Zelfs de ex-legerrabbijn Shlomo Goren bond soldaten op het hart niet naar hun bevelhebbers, maar naar de rabbijnen te luisteren.

Premier Rabin waarschuwde het nationalistische religieuze kamp dat de veiligheid van de staat Israel in gevaar komt als om welke reden dan ook aan de militaire discipline wordt getornd. Overigens wees een gisteren door het blad Yedioth Achronoth gepubliceerde opiniepeiling uit dat 81 procent van de Israeliërs van mening is dat militairen orders moeten opvolgen.

Rabins besluit van gisteren de kolonisten in Hebron, wegens de emotionaliteit van het debat, ongemoeid te laten is een tegenslag voor de Palestijnen. De naar zijn burgermeesterschap van Hebron terugkerende Mustafa Natsheh zei dat de komst van 160 internationale waarnemers naar Hebron beslist onvoldoende is om de Palestijnen tegen de gewapende kolonisten te beschermen. Extreem islamitische Palestijnse organisaties hebben gisteren gewaarschuwd de buitenlandse waarnemers uit Noorwegen, Denemarken en Italië te zullen vermoorden als zij het wagen zich in de straten van Hebron te vertonen .

Israelische commentatoren zijn dan ook van mening dat het van groot belang is zo snel mogelijk de autonomie-akkoorden met de Palestijnen voor de Gaza-strook en het Jericho-district uit te voeren voordat onvoorziene ernstige onwikkelingen in Hebron het Israelisch-Palestijnse vredesproces weer laten ontsporen.

In Kairo hebben Israel en de PLO gisteren het overleg over de autonomie in de hoogste versnelling gezet. Volgende week dinsdag komen de eerste 150 Palestijnse politieagenten naar de Gaza-strook en het Jericho-district. Het Israelische opperbevel heeft in elk geval besloten voorlopig een grote troepenmacht in Hebron op de been te houden om gewapende kolonisten en Palestijnen zoveel mogelijk van elkaar te scheiden. Hebron blijft tegen de achtergrond van de massamoord in de moskee van 25 februari, toen een kolonist 29 Palestijnen vermoordde, explosief en onberekenbaar.

Intussen is gisteren in Washington bekend gemaakt dat de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, Warren Christopher, midden april een bezoek aan het Midden-Oosten zal brengen. Nu het vredesoverleg tussen Israel en de PLO weer op gang is gekomen, zal de Amerikaan zich inspannen om het Israelisch-Syrische vredesoverleg naar een beslissende fase te stuwen. Israelische ministers zeggen bij herhaling dat het “moment van de beslissing” over de toekomst van de in 1967 door Israel op Syrië veroverde Golan-hoogvlakte nadert. Zeer uitgesproken daarover was minister Shulamit Aloni deze week. Zij verklaarde dat de Golan-hoogvlakte Syrisch grondgebied is. Het blad Ma'ariv meldde gisteren dat Israel en Syrië in het geheim, via Amerikaanse bemiddeling, al ver gevorderd zijn wat betreft een vredesregeling voor de Golan-hoogvlakte. Ma'ariv schreef dat Rabin de Syrische soevereiniteit over de Golan-hoogvlakte erkent doch er om veiligheidsredenen op staat dat Israels troepen zich over een periode van acht jaar uit dat gebied zullen terugtrekken. De Syrische president Hafez Assad houdt vast aan een ontruimingsperiode van drie jaar.

Syrië aanvaardt het principe van demilitairisering van de Golan-hoogvlakte mits dat beginsel ook voor een deel van Noord-Israel wordt toegepast. Volgens Ma'ariv zullen er twee Amerikaanse brigades op de Golan-hoogvlakte worden gelegerd ter garandering van de Israelisch-Syrische vrede.

De Russische onder-minister van buitenlandse zaken Igor Ivanov is gisteren in Damascus aangekomen voor besprekingen in verband met het Israelisch-Syrische vredesproces. Hij zal onder meer spreken met de Syrische minister van buitenlandse zaken, Farouk al-Shara, en de Syrische president Assad, aan wie hij een boodschap zal overhandigen van diens Russische collega, Boris Jeltsin. Rusland is samen met de Verenigde Staten voorzitter van het vredesproces in het Midden-Oosten, dat in oktober 1991 begon. (Reuter, AFP)

    • Salomon Bouman