Long maakt wandelend topkunst

Tentoonstelling: Richard Long Neanderthal Line - White Water Circle. T/m 24 april Kunstsammlung Nordrhein-Westfalen, Grabbeplatz 5, Düsseldorf. Di t/m zo 10-18u. Catalogus 45 DM.

De omvang van een werk van Richard Long drukt men niet uit in meters maar in voetstappen. Longs nieuwste creatie, 'Neanderthal Line', meet zesenvijftig passen in de lengte, twee in de breedte en wat hoogte betreft reikt de 'lijn' zo ongeveer tussen knie en heup.

Het museum Kunstsammlung Nordrhein-Westfalen in Düsseldorf heeft met een zaal van zeshonderd vierkante meter ruim baan gemaakt voor Long, een kunstenaar die, zoals de tentoonstelling weer bewijst, gerekend mag worden tot de wereldtop. De Brit Long, inmiddels achtenveertig en woonachtig in Bristol, maakte ook zijn debuut in Düsseldorf, in 1968 bij galerie Konrad Fischer. Sindsdien heeft hij het lopen tot kunst weten te verheffen en zich ontpopt tot een wereldwandelaar die in onherbergzame gebieden beelden maakt van ter plekke gevonden materialen als stenen en takken. Misschien om een pauze of bijzonder moment in de wandeling te markeren, brengt hij in enkele uren tijd veelal cirkel- en spiraalvormen aan op en in het aardoppervlak. Soms sloft hij ergens net zolang heen en weer tot er een streep is ontstaan, of hij maakt een stuk grond van een met stenen bezaaid landschap vrij van stenen zodat zich vanzelf bijvoorbeeld een cirkel vormt. Voordat Long alle sporen van verblijf uitwist en de boel weer achterlaat zoals hij die aantrof, maakt hij een foto van zijn arbeid en gaat hij volgens plan - uitgestippeld op een kaart - weer op pad. Soms brengt hij, zoals nu in Düsseldorf, een beeld over naar een museum.

'Neanderthal Line' is opgebouwd uit vele honderden ruwe kalkstenen. Een van de wanden van de museumzaal is voor de gelegenheid zwart gemaakt. Daarop heeft Long met veel gespetter en gedruip met de hand een enorme ring van in Cornwall gevonden leem aangebracht. In samenhang met de stenen werkt de wand, getiteld 'White Water Circle', als een altaar in een tempel.

Na afloop van de tentoonstelling zal de zwarte wand weer worden gewit en zullen de stenen weer teruggebracht worden naar het Neanderthal, een dal, genoemd naar de Duitse dichter/predikant Joachim Neander (1650-80), dat op een paar uur lopen ligt van het museum.

Long verklaarde ooit eens dat hij de natuur niet zag als een vluchtoord maar als de basis van een industriele wereld. Het is dan ook een bijzondere ervaring om middenin de kolenpot, in Düsseldorf, het hoofdkantoor van het Wirtschaftswunder, in de mooiste zaal van een uiterst sjiek museum een rij frisse, schone stenen te zien liggen die bijna letterlijk verwijst naar een wat sullig volk dat in Europa leefde tussen de Riss- en de Würm-IJstijd.

    • Mark Peeters