Foto

José Melo: A longa Espera; 60 blz., Impress 1994, ƒ 37,50

Kleding, haarborstel, Maria-beeldjes en religieuze prentjes: de inhoud van de koffer van een Portugese stierenvechter. De foto staat in het gisteren verschenen boekje 'A longa Espera' (het lange wachten), waarin de Nederlands-Portugese fotograaf José Melo een intiem portret schetst van zijn vaderland dat hij in 1971 verliet. Volgens een van de twee inleiders, oud-journalist A.J. Cuppen, is de foto eigenlijk een blik in de ziel van Portugal waarin “traditie, viriliteit, ijdelheid en kinderlijk geloof samen zijn zonder zich over elkaar te verbazen.” Melo richtte zich bij het maken van zijn 'documento fotográfico' op de vier F's van zijn vaderland: futebol, farcados (stierenvechters), fado en Fatima - tradities die sterk aan erosie onderhevig zijn. Hij fotografeert bij voorkeur aan de rand van de gebeurtenissen. In zijn foto's van het voetbal wordt geen bal getrapt. In de arena's is geen stier te bekennen. Het zijn de mensen aan de kant die hij fotografeert: hun gezichten en houdingen vertellen het ware verhaal.

Een andere Portugese emigrant, de schrijver J. Rentes de Carvalho, leverde eveneens een bijdrage. Iedere Portugees wacht, schrijft hij: het publiek op de overwinning, de zanger op het noodlot, de stierenvechter op de stier, de gelovige op het wonder. Ook hijzelf wacht. Wat zal er van zijn geboorteland terecht komen? Hij houdt zijn hart vast voor de gevolgen van de verbrokkeling die hij ziet optreden in het hart van “de stuntelige jongeling vanm Europa”.