Europese theaters lezen verhalen voor Sarajevo

Gisteravond is in de Balie in Amsterdam de actie Scheherazade 2001 begonnen. Schrijvers uit diverse landen schrijven verhalen voor Sarajevo, die elke vrijdagavond, veertien weken lang, worden voorgelezen in een groot aantal theaters in West-Europa.

AMSTERDAM, 2 APRIL. Een sprookjesachtig en veelbetekenend verhaal van A.S. Byatt, over een dorp in een dal tussen hoge bergen dat wordt verpletterd door dieren met “lange weerzinwekkende lichamen”, vormde gisteravond de opening van het project Scheherazade 2001. Het werd gelijktijdig voorgelezen in ongeveer twintig theaters, voornamelijk in Nederland, en daarnaast ook in een paar Belgische en Duitse schouwburgen.

Het is de bedoeling dat er elke vrijdagavond na de reguliere voorstelling wordt voorgelezen, veertien weken lang, door één van de acteurs die die avond hebben opgetreden of door iemand die speciaal is uitgenodigd. Na afloop wordt van het publiek een gift voor Sarajevo gevraagd. Nog dagelijks melden zich theaters aan om ook mee te doen.

De actie is een idee van Haris Pasovic, directeur van het film- en theaterfestival in Sarajevo. Hij bedacht ook de titel Scheherazade, naar de vrouw die immers haar leven redde door de koning verhalen te vertellen: “Een verhaal voor de nacht tegen de waanzin van de dag.” Pasovic, met wie intussen fax-verkeer per satelliet mogelijk is, organiseerde ook een berichtendienst uit Sarajevo, zodat elke voorleessessie kan beginnen met het laatste nieuws over het dagelijks leven in de stad. Gisteravond kwam dat van een medewerkster van het onafhankelijke radiostation Zid, die meldde dat er nu een wekelijks programma wordt verzorgd voor mensen die na afloop van de beschietingen in psychische problemen zijn geraakt. Haar bericht bevatte ook de conclusie van een architectenconferentie, dat de beroemde bibliotheek van Sarajevo niet meer te herstellen is en waarschijnlijk moet worden gesloopt.

De verhalen die worden voorgelezen, zijn nog lang niet allemaal geschreven. Maar de organisatie, gevestigd in de Balie in Amsterdam, zegt inmiddels toezeggingen te hebben van auteurs als Julian Barnes, Dubravka Ugresic, Gianni Celati, Claudio Magris, Margriet de Moor, Kristien Hemmerechts, Péter Nádas, Nedim Gürsel en Cees Nooteboom. De theaters die meedoen, kiezen zelf de voorlezer. Men overweegt na veertien weken nog een afsluitende avond te organiseren waarop alle verhalen achter elkaar worden voorgelezen.

Voor de opbrengst is nog geen specifieke bestemming. “Dat zullen we met Pasovic overleggen als bekend is om hoeveel geld het gaat,” aldus Ineke Holzhaus van het organisatie-comité, die zelf gisteravond in de Balie het verhaal van Antonia Byatt voorlas. “Maar het gaat niet in de eerste plaats om het geld, het gaat om de verhalen.”

    • Henk van Gelder