Vrijdag 1; Kameleon, vooruit!

Eindelijk redding. Juist nu de Europese cultuur, dat meelijwekkende, hulpeloze wrak, definitief ten onder dreigt te gaan in de woeste golven van de internationalisering, daalt uit de Brusselse hemel de ridder op het witte paard neer: Euro-commissaris Joao de Deus Pinheiro. Het is nog niet te laat, luidt zijn boodschap, houdt moed. De Europese Commissie zal zich sterk maken voor onze cultuur, te beginnen met de film. Hollywood, hier komt de EU!

Een collectieve zucht van opluchting klonk op uit bioscopen, musea en concertzalen over heel het continent, toen de commissaris van cultuur deze week zijn dappere woorden de wereld in slingerde. Het zij hem vergeven dat hij daarbij nog niet de dramatiek hanteerde waarmee hij het Hollywood-publiek moet terugwinnen - hij koos, toch iets te veel de anti-held, voor het o zo Europese, ingetogen en veel te ingewikkelde scenario van De Uitgelekte Nota.

Maar de timing was perfect: met zijn moedige aanval tegen het Disney-imperialisme overschaduwde hij een dramatische gebeurtenis een dag later, die anders zeker alle cultuurdragers in Europa de moed in de schoenen had doen zinken. De oer-Hollandse en dus ook Europese Loeki-'As-je-me-nou'-de Leeuw, moet na 22 jaar trouwe dienst bij de STER-reclame voor een dag het veld ruimen voor Mickey M., de cultuurloze muis met de grote zwarte oren.

Maar het zal een Pyrrhus-overwinning blijken, want het avondland vecht terug. In de ontroerende woorden van de cultuur-commissaris zelf: de filmindustrie moet “fungeren als een vehikel voor de eigen cultuur, moet banen scheppen en winst opleveren.” Want eindelijk is de echte waarde van cultuur ontdekt.

Nu het eigene van Europa op het spel staat, spreekt het vanzelf dat, zoals dat heet, 'een breed cultuurbegrip' wordt gehanteerd. In de strijd voor het wezenlijke van onze beschaving sluiten zich de rijen. Cultuur, en zeker cultuur die banen en winst moet opleveren, kan niet te exclusief zijn. Investeren!, Quota! en Speciale heffingen! zijn de strijdkreten uit Brussel. Op voor de unieke kwaliteit van de Europese televisie!

In Nederland was deze week al goed merkbaar dat het Euro-fatalisme voorbij is. Zo stelde de Rotterdamse multinational Unilever zich op in de eerste linies. Met een geheel nieuw Europees waspoeder Omo Power (investering: 800 miljoen), werpt ze zich in de strijd met het Amerikaanse Ariel. En op wat kleinere schaal: het dappere Friese Terherne gaf Euro Disney een gevoelige slag. Het dorp wil zich omvormen tot een Kameleon-dorp en zelfs een Kameleon-museum openen - alles ter ere van de best verkochte kinderboekenserie van Nederland. Een van de initiatiefnemers sloeg de spijker op zijn kop: “We willen er nadrukkelijk geen Disney-land van maken”. Natuurlijk niet, we willen onze cultuur Typisch Europees houden - ook al moeten we ons in de manier waarop we dat doen wel aanpassen. Kameleon, vooruit!

    • Jaap van Heerden