Lubbers: uitkeringen in 1995 bevriezen

DEN HAAG, 1 APRIL. Premier Lubbers deelt de opvatting van CDA-minister De Vries (sociale zaken en werkgelegenheid) dat de uitkeringen volgend jaar moeten worden bevroren. Hij is het niet eens met de PvdA-leider, minister Kok (financiën), die wil dat de uitkeringen en de AOW volgend jaar met 0,4 procent worden verhoogd.

Lubbers wees er gisteravond op dat het kabinet een nullijn voor de lonen nastreeft en hoopt dat alle nog af te sluiten CAO's daarop uitkomen. Een aantal CAO's is al afgesloten, waardoor de gemiddelde loonstijging voor 1995 nu al 0,4 procent bedraagt. Bovendien krijgen de ambtenaren er per 1 januari 1995 een half procent bij. Kok wil dat de uitkeringsgerechtigden er bruto evenveel op vooruit gaan. Lubbers kiest de lijn van De Vries, die via compenserende maatregelen het koopkrachtverlies voor de laagstbetaalden wil repareren.

PvdA-staatssecretaris Wallage zegt vandaag in NRC Handelsblad het koppelen van de uitkeringen danwel het kiezen voor andere maatregelen “lood om oud ijzer te vinden”, zolang de uitkomst voor de laagstbetaalden maar dezelfde blijft: hun koopkrachtverlies moet worden gecompenseerd.

Lubbers wees gisteravond op het aantal uitkeringsgerechtigden, dat in vergelijking met het aantal werkenden hoog is. Dat is volgens hem reden voor een bevriezing van de uitkeringen te kiezen en niet voor een verhoging met 0,4 procent.

Pag.2: Lubbers kiest voor plannen van De Vries

Ook voor de werkgelegenheid is het volgens Lubbers en De Vries beter te kiezen voor het bevriezen van de uitkeringen, omdat daardoor de sociale premies worden gedrukt. “Door middel van belasting- en premieverlaging doe je vervolgens iets voor de koopkracht”, zei de premier gisteravond.

Lubbers zei er moeite mee te hebben om, wanneer hij voor de suggestie van Kok zou kiezen, uit te leggen dat de modale werknemer voor wie nog een CAO moet worden afgesloten er volgend jaar niet op vooruit mag gaan, terwijl de minimumloner en uitkeringsgerechtigde er wel 0,4 procent bij zouden krijgen. De lijn van De Vries is volgens Lubbers “inzichtelijker, duidelijker en beter uit te leggen.”

Kok stelt daar tegenover dat lastenverlichtende maatregelen als belasting- en premieverlaging voor mensen met een uitkering minder gunstig uitpakken dan voor werkenden. Het kabinet beslist overigens pas na de zomer of de uitkeringen gekoppeld worden. De kans is groot dat een definitief besluit daarover door het volgende kabinet moet worden genomen.

Het meningsverschil tussen de CDA-bewindslieden in het kabinet en de PvdA lijkt niet zozeer economisch, maar politiek van aard. Volgens het Centraal Planbureau is het verschil tussen koppelen en bevriezen van uitkeringen bij een gemiddelde contractloonstijging van 0,5 procent “niet groot”. De lijn van Lubbers en De Vries sluit aan bij de inzet die het CDA in zijn verkiezingsprogramma heeft gekozen: vier jaar bevriezen van alle uitkeringen en ook van de AOW. De PvdA is voor een gedeeltelijke koppeling van de uitkeringen aan de lonen. Kok kiest daar nu voor.

Lubbers sluit niet uit dat De Vries en Kok het later dit jaar, als er meer bekend is over de loon- en premie-ontwikkeling, alsnog eens worden. “Als voorzitter van de ministerraad tel ik mijn zegeningen”, zei hij. “Een volledige koppeling van de uitkeringen aan de lonen zou in 1995 neerkomen op 1,1 procent hogere uitkeringen. Die 1,1 procent hebben we teruggebracht tot hooguit 0,4 procent. Ik ben dus al voor tachtig procent geslaagd.” Over de hoofdzaak is het kabinet het volgens Lubbers eens: de nullijn die voor de lonen in de marktsector nodig is.

Het CPB vindt deze inzet van het kabinet “ambitieus”. Zelf raamt het een loonstijging in 1995 van gemiddeld 1,5 procent. In dat geval pakt koppeling volgens minister De Vries helemaal te duur uit. Bij diens verschil van mening met de PvdA-leider speelt ook mee dat hij van de minister van financiën de opdracht heeft gekregen de overschrijdingen die zich dit jaar en volgend jaar bij de uitgaven voor de sociale zekerheid voordoen (in totaal 2,8 miljard gulden) zelf te compenseren. Dat wordt bij het koppelen van de uitkeringen alleen maar moeilijker.