Rotterdam lonkt naar herleving cruisevaart

Rotterdam doet verwoede pogingen weer aantrekkelijk te worden als pleisterplaats voor passagiersschepen. Als het aan het Gemeentelijk Havenbedrijf ligt, leggen over vier jaar weer cruise-schepen in de Maasstad aan. Maar eerst moet het slechte imago van de stad worden opgepoetst. Het Amsterdamse havenbedrijf heeft Rotterdam al de oorlog verklaard.

ROTTERDAM, 31 MAART. Meer dan driekwart eeuw lang bepaalden de statige passagiersschepen van Holland Amerika Lijn de skyline van de Rotterdamse Wilhelminakade. Miljoenen Amerikanen en Canadezen staken de oceaan over en begonnen hier hun bezoek aan Nederland. Rien Nagtegaal, projectleider van het Havenbedrijf Rotterdam, wil die tijden doen herleven. Met zijn plannen voor een nieuwe cruise-terminal hoopt hij internationale rederijen naar de Wilhelminakade te lokken.

De Queen Elizabeth II was in voorjaar 1992 het laatste cruise-schip dat Rotterdam aandeed. Transatlantische lijnen liepen begin jaren '60 terug omdat het aantal passagiers sterk afnam. De cruise-haven raakte in verval. Door sloop en verwaarlozing verloor de Wilhelminakade haar oorspronkelijke functie van vertrek- en aankomstpunt van passagiersschepen.

Nagtegaal, die met het gemeentelijk Ontwikkelings Bedrijf Rotterdam de plannen ontwikkelde, denkt dat dit hèt moment is om een nieuwe cruise-terminal te beginnen. “Ondanks de recessie groeit de cruise-markt enorm”, zegt hij. “Veel rederijen hebben nieuwe schepen besteld in het vertrouwen dat de huidige groei doorzet. Het beeld van de cruise-schepen die vol zouden zitten met oude en rijke cruise-gangers is achterhaald. De cruise-reders hebben een nieuwe markt aangeboord door speciale thema-reizen te organiseren voor jongeren. Zo is er de speciale eco-cruise, met veel aandacht voor de milieuproblematiek.”

Ter illustratie haalt Nagtegaal groeipercentages van het internationale cruise-toerisme aan. In 1991 boekten 3,9 miljoen Amerikanen een cruise in het buitenland, voor het jaar 2000 wordt een toename tot 10 miljoen passagiers verwacht. Het aantal Britse cruise-gangers laat een verwachte groei van 108.000 naar 450.000 zien. Het Europese continent wint bij de Britten aan populariteit. Nagtegaal hoopt dat Rotterdam daarvan een graantje kan meepikken.

Rond 1998 moet de terminal aan de Rotterdamse Wilhelminakade gereed zijn. De cruise-activiteiten worden ingepast in een grootscheeps progamma voor de bouw van kantoren en woningen op de aangrenzende Kop van Zuid. Voor de cruiseterminal - die met de Erasmusbrug een verbinding naar het stadscentrum krijgt - wordt een kade van 600 meter lang ingericht waaraan de grootste cruiseschepen kunnen worden afgemeerd. Het uitbreiden en opknappen kost de gemeente ongeveer 35 miljoen gulden. Deze investeringen zouden sowieso gedaan moeten worden om te kunnen bouwen aan de Kop van Zuid. Nagtegaal verwacht dat in het jaar 2000 ten minste 25 cruise-schepen Rotterdam zullen aandoen. Bij 75 afmerende cruise-schepen zou er quitte worden gedraaid.

Nagtegaal is ervan overtuigd dat van de werkstad aan de Maas een toeristische pleisterplaats te maken is. “Het beeld bestaat dat in Rotterdam niet voldoende te beleven is voor cruise-passagiers”, zegt hij. “Vijf à zeven jaar geleden is daarin verandering gekomen door de stadsvernieuwingsprojecten en de culturele projecten Waterstad en Museumpark. Na deze opkikker moet het mogelijk zijn cruise-schepen te trekken.”

Voor de aanleg van de cruise-terminal wordt van de gemeente Rotterdam een financiële bijdrage van vijf miljoen gulden verwacht. “Nu pas dringt het besef door dat een cruise-terminal economisch aantrekkelijk is. Als een cruise-schip Rotterdam aandoet, komt er eigenlijk een drijvend dorpje binnenvaren met zo'n 1.200 passagiers en 600 bemanningsleden. Dat levert de toeristische sector een omzet van ongeveer 300.000 gulden op aan bestedingen van passagiers, bemanningsleden en toeschouwers. Belangrijker zijn de nieuwe banen die worden gecreëerd voor de regio Rotterdam-Rijnmond. Zeker voor laaggeschoold personeel, dat het hardst door de werkloosheid wordt getroffen, ontstaat er veel werk.”

De Rotterdamse haven zal het met dit project moeten opnemen tegen Amsterdam, dat haar aandeel in de cruisevaart eveneens denkt te zullen vergroten. Vanuit Amsterdam klinkt veel kritiek op dit Rotterdamse initiatief. Wanneer dit plan wordt doorgevoerd dreigt Amsterdam, dat met 700 werknemers jaarlijks 75 miljoen gulden aan de cruise-passagiers verdient, een kwart van deze activiteiten te verliezen.

Commercieel directeur J. Koster van het Gemeentelijk Havenbedrijf Amsterdam heeft herhaaldelijk gezegd dat het Rotterdamse initiatief gedoemd is te mislukken. De Maasstad zou niet genoeg aantrekkingskracht hebben om Amerikaanse toeristen te lokken. Amerikanen die Nederland bezoeken willen het Anne Frank-huis en het Vincent van Gogh-museum zien. Dat heeft Rotterdam nu eenmaal niet te bieden.

Over de kritiek van Koster zegt projectleider Nagtegaal: “Wanneer je zegt dat Rotterdam geen goede cruise-haven zou zijn, ontken je dat de stad Rotterdam een ander, even zo goed verkoopbaar produkt is. In en rond Rotterdam zijn genoeg musea, architectuur en historie te zien om toeristen te trekken. Bovendien is de groei zo gigantisch dat er best plaats is voor twee cruise-havens in Nederland.”

    • Monique van den Braak