Pret in Nederland; De Efteling; Een eeuw slapen

Keien slepen voor een hunebed, opgezogen worden in een waterbuis of dwalen door een bos vol computergestuurde elfen, blubbertrollen en feeën.

De pretparken in ons land vechten om de gunst van de verwende bezoeker. Attracties moeten nog angstwekkender, nog nieuwer en nog spectaculairder.

En gaat het om geschiedenis, dan moet deze vooral levensecht zijn.

De Efteling, Postbus 18, 5170 AA Kaatsheuvel. 31 maart t/m 30 okt, 10-18u. Op 13, 20 en 27 aug is het park ook 's avonds geopend. Entree ƒ 30,-. Kinderen t/m 3 jaar gratis. Tweedagenkaart ƒ 52,50. Alg inl 04167-73535. Sprookjeslijn 04167-81111. Hotellijn 04167-8200.

Holle bolle Gijs heeft het razend druk. Jaarlijks proppen 2,7 miljoen bezoekers, vooral gezinnen met kinderen, hun lege patatzakken en cornettowikkels tussen zijn kaken. Doornroosje wordt honderden malen per dag, jaar in jaar uit, wakker gekust en de heks van Hans en Grietje blijft zich afvragen wie er aan haar huisje knabbelt.

Zelfs van de urenlange wachttijden weet de Efteling nog een attractie te maken door er buikdanseressen en orkestjes te laten optreden. Het succesverhaal van het bekendste pretpark in Nederland: marktleider op de Europese attractie-markt - tot de komst van Euro-Disney bij Parijs - en winnaar van twee hoge toeristische onderscheidingen, de Applause Award en de Pomme d'Or.

Ondanks de internationale populariteit van het park heeft de Efteling moeilijke tijden gekend. Hoewel ettelijke miljoenen geïnvesteerd werden in nieuwe attracties, bleven de inkomsten vanaf het eind van de jaren zestig twaalf jaar lang gelijk. De Efteling moest dus met nieuwe plannen komen.

Het park wilde meer worden dan sprookjespark alleen. Zo werd in 1981 ruim tien miljoen gulden geïnvesteerd in de Python: een supersnelle achtbaan waarin je met een snelheid van 75 km per uur vier maal over de kop gaat. De Brabantse milieufederatie protesteerde tegen de bouw van het dertig meter hoge gevaarte uit angst dat het park zou uitgroeien tot een rustverstorend pretpark, maar de Raad van State wees het verzoek tot schorsing af. De Python trok 340 duizend extra bezoekers. Vanaf dat moment waren ze in Kaatsheuvel niet meer te stoppen en kwamen ieder jaar met nieuwe attracties: een wildwater-parcours, een bobsleebaan en een gigantische piratenschommel. Stuk voor stuk enorme investeringen, maar de jeugd was niet weg te branden en het bezoekersaantal steeg.

Een nieuw probleem ontstond: de Efteling begon zijn identiteit te verliezen. Het sprookjespark dreigde af te glijden naar een verzameling stalen pretconstructies met een hek en een kassa. Ouderen verafschuwden de gillende dagjesmensen in de ijzingwekkende racebanen en zochten hun vertier elders. De Efteling moest weer 'de wereld vol wonderen' worden. Geen nieuwe achtbanen meer, maar show. Daarom werd in 1986 de fata morgana gepresenteerd. De 'Efteling-ontwerpers' onder leiding van Creative Director Ton van de Ven, de opvolger van Anton Pieck, ontwierpen een boottocht van acht minuten door een Oosters aandoende wereld met honderdveertig bewegende poppen, slangen, kamelen en krokodillen. Dit kassucces vergde vijf jaar voorbereiding en een investering van achttien miljoen gulden, maar bracht de Efteling weer terug in sprookjessfeer.

In 1992 trakteerde het park zichzelf voor vierentwintig miljoen gulden op een jubileumattractie ter gelegenheid van het veertig-jarig bestaan: Droomvlucht. In gondeltjes die afwisselend snel en langzaam, omhoog en omlaag gaan, 'vliegen' de inzittenden over een panoramisch berglandschap vol computergestuurde elfen, feeën en blubbertrollen, die geregeerd worden door een koning van tweeëneenhalf miljoen gulden. Capaciteit: 1538 personen per uur.

Het verwende publiek wil echter steeds meer. Daarom zijn er inmiddels nieuwe plannen voor een uitbreiding, die 'De wereld van de Efteling' gaat heten. De strategie is al uitgestippeld, de doelgroep staat vast: de groeiende groep 40-plussers. Daarom moet over een jaar of tien de Efteling uitgegroeid zijn tot een compleet vakantieland van 370 hectare.

De eerste stap is al gezet met het 'Efteling hotel', waar je kunt slapen in een sprookje. De bedoeling is duidelijk: maak van een dagje Efteling ook eens een nachtje of weekje Efteling. Volgens de directie is het hotel 'verrassend zakelijk' met flitsende zakenaccomodaties als vergaderzalen, fax-aansluitingen, een kopieer- en print-service. Voor dromers heeft het hotel negen themakamers ingericht: een daarvan is de Doornroosje-kamer, compleet met een spinnewiel, rozen en een bed om honderd jaar in te slapen.