Opvolger Gatt mogelijk al op 1 januari van start; Dreigement VS over arbeid

GENÈVE, 31 MAART. De nieuwe Wereldhandelsorganisatie (WTO) die de GATT (Algemene Overeenkomst over Tarieven en Handel) moet vervangen, zal mogelijk al vanaf 1 januari 1995 aan het werk gaan. Dit heeft GATT-topman Peter Sutherland gisteren bekendgemaakt na een bijeenkomst met de aangesloten landen.

De Verenigde Staten dreigden gisteren hun handtekening te onthouden aan een ministeriële verklaring tijdens de bijeenkomst volgende maand in Marrakesj, waar het in december gesloten wereldhandelsakkoord plechtig zal worden ondertekend. Zij eisen dat in de verklaring een passage wordt opgenomen over de relatie tussen handel en arbeidsomstandigheden.

Sutherland onderstreepte overigens dat het dreigement van de VS het GATT-akkoord zelf niet in gevaar brengt. Van Amerikaanse zijde werd dit in Genève bevestigd.

Volgens Sutherland zijn de GATT-landen gisteren overeengekomen dat de WTO “op 1 januari 1995 of zo spoedig mogelijk daarna” het licht zal zien. Aanvankelijk was uitgegaan van 1 juli 1995. De WTO krijgt op handelsgebied verdergaande bevoegdheden dan de GATT om handelsregels op te leggen en geschillen te beslechten. De GATT-landen zijn het erover eens dat de WTO een speciaal comité krijgt dat zich gaat buigen over de relatie tussen handel en milieu.

De GATT-afgevaardigden slaagden er niet in het eens te worden over de ministeriële verklaring die aan het eind van de bijeenkomst in Marrakesj op 15 april moet worden gepresenteerd. Sutherland toonde zich hierover “zeer ongelukkig”. Hij wil de komende week alsnog proberen de partijen tot elkaar te brengen.

De Amerikaanse GATT-onderhandelaar John Smith liet er gisteren geen twijfel over bestaan dat de VS aan hun standpunt zullen vasthouden. “Wij willen dat er een verwijzing wordt gemaakt naar arbeidsomstandigheden als een zaak die op de agenda van de WTO staat,” aldus Smith. Het gaat hierbij onder meer om vakbondsvrijheid en de strijd tegen kinderarbeid.

De Braziliaanse GATT-ambassadeur Luiz Lampreia zei dat de ontwikkelingslanden de VS ervan verdenken er slechts op uit te zijn hun markt tegen goedkope goederen te willen beschermen. Zijn Indiase collega Balkrishnan Zutshi noemde het Amerikaanse standpunt “een bedreiging die kan vernietigen wat we de afgelopen zeven jaar (tijdens de GATT-onderhandelingen) met elkaar hebben opgebouwd.”

Europees Commissaris sir Leon Brittan (handel) zei gisteren in Luxemburg dat ook hij het nodig vindt in Marrakesj aan de kwestie van arbeidsomstandigheden aandacht te geven. Alleen moet volgens hem nog een manier worden gevonden, waarop dat straks in het kader van de WTO kan gebeuren. (Reuter, AP, AFP, DPA)