Onderzoeksscholen

Hij begint zo leuk, de column van Raan van 3 maart j.l. over de 'Rule of Tens' en het koesteren van zeldzame kwaliteit.

Maar ergens halverwege gaat het mis. Zelfs al is de Voorwaardelijke Financiering verworden tot een bureaucratisch ritueel, het was een noodzakelijke stap om te komen tot een zekere programmering van onderzoek dat daarvoor nog allerindividueelst werd uitgevoerd. Ook werd na enige tijd aanvaard dat de kwaliteit van onderzoek beoordeeld kan, ja moet worden. Maar onjuist is de poging van Van Raan om te adstrueren dat ook beleidskwaliteit schaars is aan de hand van het 'circus der onderzoekscholen'. Net nu de Adviesraad voor Wetenschap en Technologie (AWT) in het advies over onderzoekscholen de broodnodige nuance heeft gevonden die ontbrak in alle voorgaande adviezen kiest Van Raan voor een wel erg eenzijdige kijk op het fenomeen.

Onderzoekscholen zijn met twee verschillende doelstellingen ingericht: het netjes regelen dat jonge onderzoekers een opleiding krijgen in hun discipline en het onderscheiden van top-instituten voor wetenschappelijk onderzoek. Voor de eerste doelstelling streeft de minister van O&W naar een alle disciplines 'overdekkend stelsel' van onderzoekscholen - en dat zijn er dus veel. Voor de andere doelstelling geldt dat het nooit om meer dan 20 tot 25 scholen kan gaan die internationaal aan de top mee kunnen komen. De AWT heeft goed begrepen dat er eerst fatsoenlijke onderzoekscholen moeten zijn om te kunnen selecteren.

Van Raan heeft gelijk wanneer hij constateert dat Colleges van Bestuur worstelen met de vorm waarin de onderzoekscholen moeten worden gegoten. Maar hij is naar mijn mening erg ongeduldig als hij vindt dat die worsteling geen resultaat oplevert en dat er maar meer geld naar NWO moet (ten koste van de universiteiten) om prestatiefinanciering te plegen.

Al sinds 1987 kent de Universiteit Utrecht 'zwaartepunten' rondom topgroepen van internationaal erkende kwaliteit. Deze krijgen extra financiering voor dure apparatuur, internationale post-doc programma's, visiting professors of wat ze ook maar nodig hebben om hun excellente positie te behouden. Het zijn die zwaartepunten waarop de meest excellente scholen gebouwd zijn, vaak in goede samenwerking met NWO.