'Nederland zit achter actie Afobakadam'

PARAMARIBO, 31 MAART. Met een brede grijns klapt Desi Bouterse zijn grijze attachékoffertje open. “U gaat andere dingen van me horen dan er in de pers hebben gestaan”, belooft hij het publiek in Ocer, het vergadercentrum van zijn Nationaal Democratische Partij (NDP). Achter hem prijkt in een rood hart “Jezus is liefde”, een tekst van een eerdere evangelisatiebijeenkomst. Er boven hangt een spandoek met een minder bijbels citaat van de oud-bevelhebber zelf. “Wat wij zullen krijgen is wat wij hebben weten af te dwingen.”

Ongeveer 2.000 Surinamers kwamen gisteren vooral naar Ocer om Bouterse's versie te horen van de gebeurtenissen bij de Afobakadam, waar 'terroristen' van het Surinam Liberation Front (SLF) vorige week 31 arbeiders van het bauxietbedrijf Suralco gijzelden. Het leger ontzette de dam en zou vijf of zes terroristen hebben gedood. Volgens de mensenrechtenactivist Stanley Rensch vielen er echter helemaal geen doden, maar kregen de bezetters juist alle gelegenheid te ontsnappen en had Bouterse voor de bezetting contact gehad met de leider van de obscure rebellengroep, de ontsnapte crimineel Maaisi.

Achter de Afobaka-gijzeling gaat volgens Bouterse een complot schuil van Nederlandse inlichtingendiensten die met behulp van hun agent Stanley Rensch Bouterse zelf en zijn NDP in een kwaad daglicht willen stellen. Maar ook zegt hij: “De bedoeling was een angstpsychose onder de bevolking te creëren, om de aandacht af te leiden van de economische problemen.” En ten slotte suggereert hij dat Nederland de gijzelingsactie via Rensch heeft georganiseerd om het verzet van de regering-Venetiaan tegen een sanering van de economie door het IMF te breken. “De rol van Venetiaan is uitgespeeld en Nederland wil er alles aan doen om met hem af te rekenen.”

Bij het NDP-publiek gaat het er allemaal in als koek. Bouterse, gekleed in zwart jasje en een wijd openvallend shirt, bespeelt de zaal als een conferencier. Beschuldigingen, oproepend tot vaderlandsliefde en kwinkslagen wisselen elkaar naadloos af. Kinderen lopen af en aan met schaafijs, families luisteren ademloos naar zijn aantijgingen en grinniken om zijn grapjes. Een toespraak van Bouterse is een avondje uit voor het hele gezin. “Laten wij alle haat en rancune achter ons laten”, roept hij zijn gehoor op. “En laten we gaan werken aan een nationale verzoening door alle grenzen heen.”

Vanavond concentreert Bouterse zich op complotten en scenario's. Uit zijn koffertje komen twee boeken. Eerst de memoires van de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken George Shultz, waarin deze melding maakt van CIA-plannen om in 1983, toen Bouterse nog bekend stond als een linkse revolutionair, zijn regime omver te werpen. “Mensen hebben destijds gelachen, toen ik het had over buitenlandse complotten - maar het was waar”, houdt Bouterse de zaal voor. “Dit is een heel eerlijk boek. Ik hoop meneer Schultz ooit nog te ontmoeten en dan zal ik zeggen: ik ben niet die bad guy waar jullie me voor hielden.” Wat hij niet vermeldt, is dat Shultz niets van de CIA-plannen moest hebben en Suriname al snel van de Amerikaanse politieke agenda verdween.

Dan diept Bouterse uit zijn koffer het recente 'Dossier Moengo' op van de Nederlander Frits Hirschland, een avonturier die betrokken was bij het Junglecommando van Ronnie Brunswijk en in zijn boek eveneens gewag maakt van CIA-acties in Suriname. “Dit boek kunt u lenen op het secretariaat van de partij”, zegt Bouterse. “Zo ziet u maar: al is de leugen nog zo snel...” Het partijkader in de zaal scandeert: “de waarheid achterhaalt hem wel”.

Stanley Rensch is nu 'ontmaskerd' maar verder moet Suriname de Afobaka-gijzeling maar “zo snel mogelijk vergeten”, aldus Bouterse, die met geen woord rept over de lacunes in de officiële versie van het militaire optreden bij de dam. Wel verwijst hij naar een bezoek van de president aan de Memre Boekoe-kazerne eind februari. Bij die gelegenheid zei Venetiaan dat er na de recente herziening van de grondwet - waarin de bepaling dat het leger een revolutionaire voorhoede vormt is geschrapt, antwoord moet komen op de vraag waarom Suriname eigenlijk een leger nodig heeft. Volgens de nieuwe grondwet moet het leger zich beperken tot het verdedigen van Suriname tegen externe agressie - en is het dus niet nodig voor acties in eigen land. “Ik hoop dat de president met de Afobaka-zaak een antwoord op zijn eigen vraag heeft gekregen”, aldus Bouterse.

De ex-legerleider geeft daarmee onbedoeld voedsel aan de theorie dat hij wel degelijk zelf betrokken is geweest bij de gijzelingsactie. In dat scenario zou Bouterse de bezetting van de dam kort na de toespraak van Venetiaan hebben georganiseerd met behulp van hem bekende 'terroristen' - volgens bronnen van Rensch stond zowel Bouterse als de dienstdoende legeroverste Linscheer tevoren in contact met de gijzelnemers - om in één klap Venetiaan en diens herziening van de grondwet in verlegenheid te brengen, het leger hernieuwd gewicht te geven en de mensenrechtenactivist Rensch - die hem achtervolgt wegens de decembermoorden van 1982 - in diskrediet te brengen.

    • Sjoerd de Jong