Gevolgen 'broeikas' mogelijk averechts

WETENSCHAP & ONDERWIJS PAG.1 NIEUWE IJSTIJD

ROTTERDAM, 31 MAART. Er is twijfel gerezen over de vraag hoe het versterkte broeikaseffect het klimaat kan beïnvloeden. Recent onderzoek naar de samenstelling van de atmosfeer en het gedrag van de stromingen in de Atlantische Oceaan hebben de tot dusver gehanteerde modellen hun voorspellende waarde ontnomen.

De afgelopen maanden is bekendgemaakt dat aan de gestage stijging van de concentraties kooldioxyde, methaan en koolmonoxyde in de atmosfeer een einde is gekomen. Het tijdschrift Nature meldde vorige week dat ook de concentratie lachgas niet meer stijgt. Het RIVM in Bilthoven bevestigt dit en meldt dat ook de stijging van de concentratie troposferisch ozon is gestopt. Behalve koolmonoxyde zijn dit de drie voornaamste gassen die het broeikaseffect versterken.

Hoewel in het verleden vaker afwijkingen in de trends zijn waargenomen en volgens de laatste (mondelinge) opgaven de trendmatige stijging zich weer herstelt, is een stabilisatie van de huidige omvang nooit eerder gesignaleerd.

Sluitende verklaringen voor het gedrag van de gassen zijn niet voorhanden. De meeste onderzoekers schrijven veel invloed toe aan de uitbarsting van de vulkaan Pinatubo op de Filippijnen in juni 1991. KNMI en RIVM twijfelen echter aan zo'n gemeenschappelijk verklaring.

Tegelijk met deze nieuwe onzekerheden wordt ook getwijfeld aan de gevolgen van het versterkte broeikaseffect voor het klimaat in Europa. Steeds sterker werden de laatste jaren de aanwijzingen dat de zeestromingen in de Atlantische Oceaan ongewoon kwetsbaar zijn voor verstoringen als verhoogde regenval of verminderde ijsvorming. Recent onderzoek aan het landijs van Groenland heeft deze theorie steun gegeven. Begin deze maand maakten onderzoekers van het Scott Polar Research Institute in Cambridge bekend dat ten noorden van IJsland nu inderdaad snelle veranderingen in het stromingspatroon worden waargenomen.

Als deze het voorspelde effect hebben op de Golfstroom zou Europa door het broeikaseffect juist een periode van afkoeling tegemoet kunnen zien.