'Down Under' vaart wel bij de Aziatische groei-explosie

WELLINGTON, 31 MAART. “Het heeft 206 jaar geduurd, maar eindelijk richt het Australische zakenleven het vizier op Azië en niet op Europa en Noord-Amerika, zegt Don Stammer, econoom van Bain and Company in Sydney. “Twintig procent van de Australische uitvoer gaat nu naar Azië.” Stammer ziet de groeiende economische verstrengeling met Azië als een belangrijke oorzaak voor de recente economische successen van Australië, dat met vier procent na Nieuw-Zeeland thans de hoogste economische groei binnen de OESO heeft.

Bijna zestig procent van de Australische export gaat nu naar Azië. De enorme economische groei in de meeste Aziatische markten (met uitzondering van Japan) gaf het land nieuwe afzetmogelijkheden. De handel met Indonesië verdrievoudigde bijvoorbeeld in de laatste vijf jaar. Behalve groeiende vraag naar de traditionele Australische export, zoals delfstoffen en landbouwprodukten, gaat de snelle ontwikkeling van nieuwe middenklasses in Azië gepaard met kansen voor hoogwaardige Australische export en belangstelling voor Australië als een toeristische bestemming.

“Azië wordt door Australiërs en Nieuwzeelanders als een nieuwe economische ontwikkelingsmogelijkheid gezien, terwijl de Europeanen het in de eerste plaats als een bedreiging opvatten”, meent Don Stammer. De investeringen van Australische bedrijven in Azië nemen ook zeer snel toe. De Fosters-brouwerij is bijvoorbeeld van plan zijn bekende blauwe blikken pils binnenkort in China voor de plaatselijke kelen te produceren. De grote Australische mijnbouwmaatschappijen, zoals CRA en BHP zijn begonnen met aanzienlijke investeringen in Indonesië, Vietnam en China.

In Nieuw-Zeeland, na jarenlange magere economische resultaten, is het economisch pessimisme eveneens verdwenen. De meest recente cijfers wijzen op een jaarlijkse groei van 4,2 procent. Nieuw-Zeeland is daarmee lijstaanvoerder van de OESO. De index van economisch vertrouwen, periodiek gemeten door de Nieuwzeelandse editie van Time Magazine, boekte deze week een recordhoogte.

Het Kiwi-economiesucces is ook een gevolg van de radicale marktgerichte economische hervormingen die vanaf 1984, eerst door een Labourregering en daarna door de conservatieven, zijn ingevoerd. De verlaging van tariefmuren, het herstructureren van de overheidsactiviteiten, het drastisch inperken van de macht van de vakbonden, het einde van verplichte CAO's en het privatiseren van overheidsbedrijven zoals Telecom en de spoorwegen leidde aanvankelijk tot een werkloosheidsexplosie en loonsverlagingen. Thans lijkt het land echter de vruchten daarvan te plukken.

“Die hervormingen hebben de Nieuwzeelandse internationale concurrentiepositie belangrijk versterkt. Ons land heeft inmiddels ook een grote voorsprong op Australië, waar de hervormingen in een veel trager tempo verlopen. Door onze efficiëntere economie en met de economische groei in onze belangrijkste afzetmarkten in Australië en Azië, is een duurzame groei van vier procent per jaar zeker haalbaar”, zegt Bevan Graham, econoom van de Bank of New Zealand in Wellington. Met zulke groei is een langzame daling van de werkloosheid, die in Nieuw-Zeeland net als in Australië de laatste jaren boven het maatschappelijk en politiek onaanvaardbare percentage van tien uitstak. In beide landen daalde de werkloosheid in 1993 met bijna een procent tot 9,2 (Nieuw-Zeeland) en 10,3 (Australië).

De oppositie in Australië pleitte vorig jaar voor de toepassing van het Kiwi-model om de economische groei nieuwe impulsen te geven. De conservatieve coalitie van John Hewson struikelde echter over de daarmee verbonden plannen om een BTW-belasting in te voeren. De coalitie is sindsdien een toneel van interne vetes en volstrekte onduidelijkheid over het te voeren economisch beleid, met gevolg dat de Laborpartij van minister-president Paul Keating zich stevig in het zadel waant.

Keating weet ook dat hervormingen noodzakelijk zijn, maar vanwege zijn band met de vakbonden moet hij het tempo daarvan matigen. Wanneer, zoals wordt verwacht de wereldprijzen van landbouwprodukten en delfstoffen in de komende jaren stijgen, zal dat leiden tot een waardevermeerdering van de Australische dollar. In dat geval zal de trage snelheid van de markthervormingen op de Australische concurrentiepositie een negatief effect kunnen hebben.

De Australische groei in 1993 wordt overigens toegeschreven aan een toename van de particuliere consumptie, een snel stijgende effectenbeurs en een positieve handelsbalans. De sterkste stijging (9 procent) werd geboekt in de industriële sector. Relatief hoogwaardige produkten spelen een hoofdrol. De markt in Azië voor gespecialiseerde machines, zoals drukpersen, is een van de talrijke segmenten die Australische bedrijven met succes zijn binnengedrongen.

De groei van vorig jaar in Australië wordt gezien als de eerste fase van een kwalitatief duurzaam economisch herstel, omdat deze plaatsvond in een economisch klimaat waarin consumenten en bedrijven nog voorzichtig waren in hun bestedingen en investeringen. Bovendien bevonden de buiten Azië gelegen markten voor Australische produkten zich nog in de nadagen van hun economische depressies. Het vertrouwen wordt ook versterkt door de inflatie in zowel Australië als Nieuw-Zeeland, die in beide landen in 1993 een historisch dieptepunt bereikte van anderhalf procent.

Het vertrouwen in Australië is ook groot vanwege de wetenschap dat de prijzen van talrijke delfstoffen die zich in een cyclisch dal bevinden, in de toekomst weer zullen stijgen. Tenslotte rekenen zowel Australië en Nieuw-Zeeland op langere termijn op een positieve invloed van de GATT-doorbraak. In Nieuw-Zeeland wordt gehoopt op een prijsstijging voor landbouwprodukten van 17 procent in de komende jaren.

Het verrassende schouwspel van vertrekkende Japanse toeristen die op luchthavens naast speelgoedkangoeroes ook enorme zakken Australische rijst inchecken, is een daadwerkelijke indicatie van een hoopvolle toekomst. In Australië is de prijs van het topingrediënt van het Japanse dieet een fractie van die in Tokio. De economische groei zal tevens leiden tot ruimtebeslag op vruchtbare grond rond talrijke Aziatische steden. De langere-termijnverwachting dat Australië een topleverancier van rijst voor Aziaten wordt, is derhalve niet van logica gespeend.

    • Hans van Kregten