Beste leerling 3

Aan het strand zie je van schepen op de horizon alleen het bovenste stuk. Dat komt omdat de aarde een bol is. Nooit kun je meer zien dan een cirkel met jezelf als middelpunt. Vanaf een duin is de cirkel wat groter. Hoe hoger het uitzichtspunt, hoe groter de zichtbare wereld.

In overdrachtelijke zin geldt hetzelfde. Jij staat in het midden van jouw wereld die zich uitstrekt tot een cirkelvormige rand. Er achter is meer. Je groeit en tijdens het groeien wordt jouw cirkel steeds groter. Als je dat in de gaten hebt, dan wil je vlugger groeien. Dan rek je je uit om voorbij de rand te kijken, om het nieuwe onbekende te zien. Dan wil je wel je hele leven blijven groeien. Dat kan.

Je cirkelwereld is in drie moten te verdelen. De eerste moot is thuis. Deze moot wordt door anderen voor je ingericht, maar dat gaat veranderen. Nu al hang je je eigen posters aan de muur of schilder je de verwarming in jouw kleur groen. Achter de horizon ligt een thuis helemaal door jou ingericht. Tien, vijftien jaar geleden bestond jouw cirkelwereld uit alleen maar thuis. Maar dit cirkelsegment slinkt snel in belang. Je bent er te weinig zelf de baas en dat vind je hinderlijk.

De tweede moot is school. Het merkwaardige is, dat dit deel van jouw wereld net als jouw thuis al snel aan gaat voelen als een oude sok. Vreemd, want juist op school leer je, juist daar zou je horizon zich moeten verwijden. Maar je ziet niet in dat de eindeloze sleur van bel tot bel nieuwe ontdekkingen op de rand van jouw wereld zal opleveren. Hebben de sufkousen die je iedere dag lesgeven nog iets van belang te zeggen? Misschien dat het daarom zo vaak mislukt. Misschien dat daarom veel jongeren alleen maar naar de derde moot kijken.

De derde moot van jouw wereld is het leukste deel. Het omvat de vrije tijd, uitgaan, sport, de pauzes op school, je vrienden en vriendinnen, je vriend of vriendin. Hier ben jij de baas. Hier kun je het uitzicht vergroten zo snel als je wilt: nieuwe vrienden, andere baantjes, vakantie voor het eerst zonder ouders, een snelle sport, uitgaan in vreemde steden op onwaarschijnlijke tijdstippen, onbekende muziek, merkwaardige hobby's.

Zorg voor een soepele nek. Blijf draaien, rondkijken, je uitrekken. Er zijn er, die zo gefascineerd worden door het laatste segment dat ze de andere twee uit het oog verliezen. Ze kijken een kant uit. School wordt verwaarloosd, thuis is er alleen voor brood en bed.

Er zijn er, misschien is dat veel erger, die zich uitsluitend met school bezighouden, die hun leven laten indelen door overhoringen en proefwerken, die alleen maar schoolboeken zien, altijd huiswerk maken, in september blij zijn als de vakantieverveling is afgelopen. Ze gebruiken de school niet om te groeien, maar hurken er neer. Van dat soort zijn er meer dan je zou denken.

Er zijn er die zich opsluiten in hun veilige huis met de gordijnen dicht in plaats van zich te strekken voor het uitzicht naar de horizon. Ze beheersen feilloos de knoppen van de tv, de geluidsinstallatie en de computer. Ze kennen alle series, alle spelletjes, alle voetbaluitslagen, alle clips, alle soorten make-up.

Maar zo groei je niet. Houd dat in de gaten: dat je blijft groeien, alsmaar. Word niet te vlug groot, oud, volwassen, evenwichtig, en bezadigd. Word dat nooit.

    • Rob Knoppert