Nazarbajev wil GOS tot 'unie' maken

MOSKOU, 30 MAART. Noersoeltan Nazarbajev, de president van Kazachstan, heeft gisteren de lidstaten van het Gemenebest van Onafhankelijke Staten (GOS) opgeroepen zich nauwer aaneen te sluiten en een “Euro-Aziatische Unie” te vormen, analoog aan de Europese Unie.

Nazarbajev deed dit na in Moskou de relaties tussen Kazachstan en Rusland op orde te hebben gebracht door de ondertekening van 23 bilaterale akkoorden.

Nazarbajevs oproep is niet de eerste van deze aard: twee jaar geleden deed hij een soortgelijk voorstel, dat echter niet werd overgenomen door de leiders van de andere vroegere Sovjet-republieken. Dat hij het nu, twee weken voor de nieuwe bijeenkomst van GOS-leiders op 15 april, herhaalt heeft volgens waarnemers vooral te maken met het groeiende zelfvertrouwen van Kazachstan binnen het GOS. Bovendien leggen deze waarnemers een verband met de regeling van de meeste uitstaande geschillen tussen Rusland en Kazachstan en met de recente parlementsverkiezingen in Kazachstan, die Nazarbajev een comfortabele meerderheid in het parlement hebben opgeleverd.

Veel details over de vraag hoe de “Euro-Aziatische Unie” er volgens Nazarbajev uit zou moeten zien zijn niet duidelijk. Nazarbajev zei dat die Unie een gemeenschappelijke munt, open grenzen en vrijheid van beweging voor mensen en goederen zou moeten kennen. Er zou ook sprake moeten zijn van een gemeenschappelijk parlement, dat de wetgeving in de lidstaten - bijvoorbeeld over economische hervormingen - zou moeten coördineren. Als de andere ex-Sovjet-republieken niet of nog niet voor het plan zouden voelen, zo zei Nazarbajev gisteren, zouden Rusland en Kazachstan zelf zo'n unie kunnen vormen.

Nazarbajevs voorstel sluit nauw aan bij een oproep die maandag werd gedaan door Vladimir Sjoemeiko, voorzitter van een van de kamers van het Russische parlement. Hij bepleitte de vorming van “een soort unie” van ex-Sovjet-republieken. Dit zou niet een “nieuwe Sovjet-Unie” moeten worden, omdat de soevereiniteit en vrijheid van alle lidstaten volgens Sjoemeiko zou moeten worden bewaard. Wel echter zouden “aanvullende supra-nationale instanties” moeten worden gevormd.

Tot dusverre zijn voorstellen in de richting van een nauwere integratie binnen het GOS - doorgaans afkomstig van Russische leiders - stukgelopen op het verzet van de meeste ex-Sovjet-republieken, die huiverig zijn voor een aantasting van hun soevereiniteit en een toename van de invloed van Rusland. (Reuter, AP, AFP)