Mexico: technocraat Zedillo opvolger vermoorde Colosio

MEXICO-STAD, 30 MAART. Nog geen week na de moord op de Mexicaanse presidentskandidaat Luís Donaldo Colosio heeft de regeringspartij PRI diens opvolger aangewezen: Ernesto Zedillo Ponce de León, een 42-jarige econoom en tot voor kort campagneleider van Colosio.

Staande voor een reusachtig portret van de vorige week vermoorde Colosio, omringd door de leiding van de partij en gadegeslagen door duizenden belangstellenden voor het partijhoofdkwartier in Mexico-Stad, zwoer Zedillo de eed als kandidaat tegenover partijvoorzitter Felix Ortiz Arana. Een paar uur eerder had Ortiz publiekelijk laten weten zelf geen kandidaat te zullen zijn in het belang van de eenheid binnen de partij. Maar toen was de beslissing over Colosio's opvolging al genomen.

De snelheid waarmee de Institutionele Revolutionaire Partij en president Carlos Salinas de Gortari de opvolging van Colosio hebben geregeld, heeft alles te maken met de grote onzekerheid die sinds de aanslag in Mexico is ontstaan. Colosio werd vorige week woensdag doodgeschoten na een campagnebijeenkomst in de noordelijke grensplaats Tijuana. Zijn moordenaar heeft inmiddels bekend, maar de arrestatie maandag van een tweede verdachte heeft de theorie dat het om een complot ging nieuw leven ingeblazen. Meer dan 40 procent van de Mexicanen gelooft zelfs dat zo'n complot zijn wortels heeft binnen de overheid, zo blijkt uit enquêtes. Onder luid applaus van de aanwezigen riep Zedillo gisteren bij de aanvaarding van zijn kandidatuur: “Wij eisen dat de moord wordt opgelost”.

In zijn met de naam 'Colosio' doorsprekte acceptatierede liet Zedillo er geen twijfel over bestaan dat hij de door de vermoorde kandidaat uitgezette lijn zou volgen. “Luís Donaldo Colosio had een leiderschap geconstrueerd, een boodschap van hoop afgegeven, Luís Donaldo Colosio wàs de beste man voor Mexico”, zei Zedillo. En: “Wij PRI-istas beginnen geen nieuwe campagne, we zetten die van Luís Donaldo Colosio voort”.

Continuïteit is precies wat de partijleiding en president Salinas willen zien. Zedillo was onder meer de favoriete kanshebber van de financiële wereld in Mexico, die de afgelopen dagen nerveus de aankondiging van de nieuwe kandidaat heeft afgewacht. Maandag daalde de beurs nog met bijna drie procent. Direct na het bekendworden van Zedillo's kandidatuur schoot de Bolsa de Valores omhoog met 28 punten; meer dan een procent.

Evenals Colosio dat was is Zedillo een goede vriend van president Salinas. Alle drie volgden hoger onderwijs in de Verenigde Staten; Zedillo haalde zijn master's-titel aan de universiteit van Yale. Hij stond ook vorig jaar al op het kandidatenlijstje van Salinas, toen Colosio uiteindelijk werd gekozen. Onder zijn vrienden rekent Zedillo bovendien de invloedrijke adviseur van president Salinas, José Córdoba Montoya.

De 42-jarige Ernesto Zedillo Ponce de León, gehuwd en vader van vijf kinderen, is opgegroeid in Mexicali in de staat Baja California. Hij begon zijn politieke carrière binnen de PRI in 1971, toen hij als analist terecht kwam bij het bureau van de president. Vervolgens werkte hij bij de Banco de México van 1978 tot 1987. In dat jaar werd hij onderminister van planning en begrotingszaken. Een jaar later, onder president Salinas, werd hij diens opvolger als minister op dit inmiddels opgeheven departement.

In januari 1992 werd Zedillo benoemd tot minister van onderwijs met als belangrijkste taak de modernisering van het Mexicaanse onderwijs. De nieuwe tekstboekjes voor het geschiedenisonderwijs die hiervan het resultaat waren, zijn echter zwaar gekritiseerd. Zedillo is nooit gekozen in een openbaar ambt. Hij wordt gekarakteriseerd als een technocraat zonder veel persoonlijk charisma. Dit in tegenstelling tot zijn voorganger Colosio, wiens imago inmiddels mythische proporties heeft gekregen.

Eind vorig jaar nam Zedillo de leiding op zich van Coloiso's campagne. Die leed zwaar onder de verwikkelingen rondom de op 1 januari begonnen opstand van indianen in de zuidelijke staat Chiapas. Die drukten Colosio's politieke boodschappen vrijwel van de voorpagina's, vooral ook na het aantreden van Manuel Camacho Solis als de regeringsonderhandelaar in het Chiapas-conflict. Zedillo wordt verweten hier weinig aan te hebben gedaan. De kwakkelende campagne eindigde abrupt met de moord op de kandidaat, onder veiligheidsomstandigheden die nog steeds vragen oproepen.

Zedillo was de voor de hand liggende keuze, gezien zijn verbondenheid met de campagne, en naar men mag aannemen met de idealen van Colosio. Deze introduceerde eind november vorig jaar zijn toenmalige campagnemanager met de uitspraak dat Zedillo, net als hij, een vertegenwoordiger was van “de generatie van de verandering”. Maar de gisteren bekendgemaakte keuze voor Zedillo lijkt voorshands alles behalve een verandering te betekenen.

    • Reinoud Roscam Abbing