Koersval A'dam na daling Wall Street

PAG.23 BEURSOVERZICHT

AMSTERDAM/NEW YORK, 30 . De aandelenkoersen op de Amsterdamse effectenbeurs zijn vanmorgen sterk gedaald in een reactie op de beurs in New York, die gisteravond fors lager sloot. De Amsterdam EOE-index (AEX), de beursbarometer van de 25 meest actieve aandelen, dook onder de psychologische barrière van 400 punten.

De laatste keer dat de AEX onder de 400 punten stond was op 17 december 1993, toen de index iets boven de 398 punten uitkwam. Vanmorgen noteerde de AEX als laagste niveau 399,77 punten en bleef daarna rond de 400 punten schommelen, een verlies van ruim 1,5 procent. Ook andere beurzen in Europa beleefden een zwakke ochtend. In Londen en Frankfurt daalden de koersen ruim een procent, terwijl in Parijs een koersdaling van 1,5 procent werd genoteerd. De oorzaak van de verliezen in Europa is Wall Street, waar beleggers in de greep zijn geraakt van de angst voor renteverhogingen. De Dow-Jones-index, het gemiddelde van de dertig belangrijkste aandelenfondsen, daalde gisteren met 63,33 punten tot 3.699,02 punten, het laagste niveau sinds 1 december. De Dow Jones-index is sinds vorige week, toen de centrale bank in de Verenigde Staten een lichte renteverhoging toestond, al meer dan 6 procent gekelderd.

Behalve de vrees voor een hogere rentestand speelt ook politieke onrust in de VS een rol bij de daling van de aandelenkoersen. De moeilijkheden van president Clinton om zijn betrokkenheid bij de Whitewater-affaire te verklaren, de weigering van Noord-Korea om een verdrag te tekenen voor het gebruik van nucleaire wapens en de gezondheid van president Boris Jeltsin in Rusland zijn van invloed op de marktstemming. Gisteren kwam daar nieuwe wrijving met Japan over handel bij.

Het rentepeil is voor beleggers zeer belangrijk, omdat een lage rente veel geld naar de aandelenmarkten zuigt en investeringen en consumentenbestedingen goedkoper maakt. De tijd van het 'gratis geld' heeft de beurzen in New York en Europa enorm omhoog gestuwd. Een hogere rente daarentegen maakt rentedragende investeringen aantrekkelijker, waardoor beleggingsgelden van de aandelenmarkten kunnen wegvloeien. Nu de Amerikaanse economie boven verwachting herstelt vrezen beleggers oververhitting met als mogelijk gevolg inflatie die de Federal Reserve Bank (Fed), het Amerikaanse stelsel van centrale banken, kan nopen de rente te laten oplopen.

Vorige week woensdag verkrapte de Fed al de Amerikaanse geldhoeveelheid, waardoor de geldmarktrente met een kwart procent omhoog ging tot 3,5 procent. De eerste stijging van de rente in vijf jaar had plaats op 4 februari, toen de geldmarktrente steeg tot 3,25 procent. Spectaculair zijn de stijgingen op zichzelf niet en volgens sommige analisten zijn ze zelfs te klein.

De onrust bij beleggers is echter groot. Zowel afgelopen vrijdag, toen de Dow Jones met 46 punten daalde, als gisteren werd het verlies vooral geleden in het laatste uur dat de beurs open was. Opeens realiseren veteranen zich dat veel beurshandelaren nog nooit een dalende markt hebben meegemaakt omdat de Dow al vijf jaar een stijgende lijn vertoont. Hetzelfde geldt voor nieuwe investeerders, die vanwege de langdurige lage rente hun geld in de aandelenmarkt of in beleggingsfondsen hebben gestoken. Onervarenheid met een dalende markt zou ook daar tot paniekverkopen kunnen leiden.