Brüggen doet nog altijd in wonderen

Concert: Orkest van de Achttiende Eeuw en Gulbenkian Koor o.l.v Frans Brüggen. Solisten: Luba Orgonasova en Joan Rodgers, sopranen; John Mark Ainsley, tenor; Eike Wilm Schulte, bas; Per Vollestad, bariton. Programma: Joseph Haydn: Die Schöpfung. Gehoord: 26/3 Concertgebouw, Amsterdam. Radio uitzending: 1/4 11 uur Radio 4.

Het is niet gemakkelijk om je in 1994 in het blijmoedige optimisme van Haydns oratorium Die Schöpfung te verplaatsen. De inleiding handelt weliswaar over de oorspronkelijke toestand van chaos en duisternis, maar na het stralende majeur accoord op de tekst: 'Und es ward Licht' heeft Haydn daarmee afgedaan en begint een opgewekte lofzang op de schepping. Om erin te komen moet je als toehoorder veel van de eigentijdse chaos wegwerken om een ontvankelijke, naïeve staat van verbazing te bereiken.

Tijdens de Matinee op de Vrije Zaterdag in het Amsterdamse Concertgebouw waren het Frans Brüggens Orkest van de Achttiende Eeuw en het Portugeese Gulbenkian Koor, die de vereiste verbazing en opgetogenheid teweeg brachten. De inzet van zo'n honderd musici die een collectief vormen terwijl zij evenzovele individuën blijven is een weelderige luxe waaraan men niet gewend raakt, ondanks de dertien jaar waarin Brüggen dit wonder teweeg brengt. Elke stem heeft een persoonlijke snit, om het even of het gaat om een prachtige hobo solo, een tenor of sopraan-aria, of een miniem commentaar van de pauk. Een haast kinderlijke opwinding brachten de barok trombones teweeg met hun knetterende geluid waarin het dunne metaal ongegeneerd meetrilde, en wat was dat voor een boomstam die oprees uit de houtblazersgroep? Het bleek de contrafagot te zijn, een rechte buis van zo'n vier meter hoog. Al deze verrassingen bij elkaar vormden de brug naar die pure staat van verwondering en bewondering waarin Haydn Gods verrichtingen bezingt.

Het leek of Frans Brüggen maar weinig persoonlijke ingrepen hoefde te verrichten. De musici zijn immers zo vertrouwd met zijn muzikale opvattingen dat zij hem de ooit gekregen geschenken met een beweging van zijn pink weer terug geven. Juist deze ideale situatie maakte echter dat er toch iets ontbrak: de persoonlijke signatuur van de baas op de bok.

    • Katja Reichenfeld