Voor lijsttrekkers zijn vragenuurtjes op tv onbetaalbaar

Er moet meer worden afgetreden in Nederland, stelde VVD-leider Bolkenstein gisteren in Vragenvuur naar aanleiding van het IRT-rapport. En hij nam de nog altijd invloedrijke VVD'er Gijs van Aardenne als voorbeeld: die bleef ten onrechte als 'aangeschoten wild' doorregeren na de RSV-affaire, waarbij hij als minister van economische zaken de failliete werf te lang had gesteund met overheidsgeld.

Het was een van de weinige beladen uitspraken in het programma Vragenvuur op RTL-5 van gisteravond. Maar Bolkenstein had makkelijk praten vanuit de oppositie, repliceerde ondervrager Jaap van Meekeren vinnig. Eenmaal in het regeringspluche zal de VVD er wel weer genuanceerder over denken.

Dit was typerend voor de spanning tussen lijsttrekker en ondervrager in Vragenvuur. Van Meekeren ondervroeg de VVD-leider zo agressief, dat je ging vermoeden dat er in het gezamenlijke verleden van beide heren veel onverwerkt leed ligt. Die minister Bolkenstein in het oorlogskabinet van Gebrandy in Londen, was dat geen familie van u, vroeg Van Meekeren bijvoorbeeld quasi-onwetend. Toen de VVD-leider bevestigde dat het zijn grootvader was, kraaide Van Meekeren triomfantelijk: “Dus uw grootvader was een asielzoeker! Een vluchteling!” Ook waren er venijnige woordenwisselingen. Bolkenstein: “U had vanmorgen in De Volkskrant kunnen lezen..” Van Meekeren: “Ik lees geen kranten”. Bolkenstein, misprijzend: “Dat dacht ik al”. Met een afgemeten “ik wens u veel succes in uw verdere carrière” leek de nestor van de Nederlandse actualiteitentelevisie duidelijk te maken dat hij achteraf niet gezellig bij de VVD-leider aan de borreltafel zou aanschuiven.

Vragenvuur kent overigens een geslaagd formule. De lijsttrekkers krijgen soms onverwachte vragen van kijkers en studiogasten op zich afgevuurd. Zo moest Bolkenstein zich gisteravond uitspreken over gokkasten, de doodstraf voor drugshandelaren, schadevergoeding aan de slachoffers bij misdaden, pensioenen voor oorlogsslachtoffers, privatisering van volksverzekeringen en verwijdering van criminele allochtonen. Maar dat was hem wel toevertrouwd.

Lof verdiende de VVD-leider door nauwelijks op de stem des volks in te spelen. De handige wijze waarop Bolkenstein de laatste weken onhandige dingen zei over asielzoekers, deden wat dat betreft het ergste vermoeden. Maar de VVD-leider hield zich verre van populisme, terwijl de zaal en de kijkers hem toch alle kans boden goedkope punten te scoren. “Tegen criminele allochtonen zijn we net zachtgekookte eitjes, terwijl ze de zieken en ouderen keihard aanpakken”, zei een mevrouw Van Merkenstein. De doodstraf is nog te goed voor drugshandelaren, riep de heer Van der Hulst. “Ik heb daar geen medelijden mee. Opruimen dat zootje!” Bolkenstein verwierp dit soort oprispingen gedecideerd en legde geduldig uit dat hij de doodstraf zou tegenhouden, zelfs als meer dan de helft van de Nederlandse bevolking die wil invoeren. Ook verdedigde hij gratis methadon-verstrekking aan verslaafden.

Voor een lijsttrekker zijn dit soort televisie-uurtjes onbetaalbaar, zo vlak voor de verkiezingen. Er kan nog wat gesleuteld worden aan het imago. Zo kampt Bolkenstein met het beeld van de bekakte academicus en deed hij wat onhandige pogingen om aannemelijk te maken dat hij best een gewone man was. Zo zei hij zo nadrukkelijk tussen neus en lippen door dat hij in een klein '205je' reed, dat de zaal spontaan in de lach schoot. Bolkenstein kan maar beter zichzelf blijven.

    • Coen van Zwol