Ont-islamiseer het debat over intregratie

Het SCP-rapport 'Secularisatie in Nederland 1966-1991' en het pleidooi van VVD-fractieleider Bolkestein voor christelijke normen hebben vele reacties opgeroepen. Op 7 maart reageerden op de opiniepagina de voorzitter van het Humanistisch Verbond Cliteur en de filosoof Van den Beld. Op 19 maart pleitte Antoine Bodar voor een herleving van christelijke waarden via de kunst en bestreed Van Nierop de stellingen van Van den Beld.

Het debat gaat door met een keuze uit de ingezonden bijdragen.

Bolkestein stelt dat zijn partij het christendom weer als uitgangspunt in haar beginselprogramma dient op te nemen. Voor een christen lijkt dat wel aardig, maar bij nader inzien is Bolkesteins voorstel toch twijfelachtig. De VVD-leider blijkt het christelijk-humanistisch waardenpatroon als een middel tot afscherming te willen hanteren. Nationaal om onze cultuur te profileren tegenover die van allochtonen, internationaal om uit te maken wie lid mag worden van de Europese Unie.

Terecht stelt Bolkestein dat de Europese Unie zichzelf niet alleen op puur economische gronden kan definiëren. Maar vervolgens smokkelt de VVD-leider religieuze criteria de EU binnen. Omdat Oost-Europa en Turkije niet uit dezelfde christelijk-humanistische traditie stammen, kunnen zij volgens Bolkestein niet tot de Europese Unie behoren. Dit lijkt mij niet correct. Het Westeuropese christendom wordt op deze wijze misbruikt als entreebiljet tot economische welvaart.

Bolkesteins beroep op de christelijk-humanistische traditie als afscherming tegenover de islam in de Nederlandse samenleving is eveneens onjuist. Op dit moment maken zowel de moslim- als christenallochtonen uit Suriname en de Antillen een moderniseringsproces door. Religie blijkt daarin niet de boventoon te voeren. Daarom dient het debat over de integratie van allochtonen te worden 'ge-ont-islamiseerd'.

De islam is in ons land vooral de godsdienst van mensen die niet veel anders meer hebben dan hun religieuze identiteit. Bolkesteins kritiek jaagt arme mensen met hun religie in de verdediging, alleen al omdat ze zich nog niet op het niveau kunnen verdedigen waarop Bolkestein spreekt.

De verdienste van Bolkesteins interventie is dat hij de spanningsverhouding in wereldbeschouwingen tussen privé-motivatie en gemeenschappelijke grondwaarde naar voren haalt. Voorzover christendom en humanisme grondwaarden van onze cultuur zijn, moeten ze ook in de openbaarheid gepresenteerd worden.