Kabinet begonnen met opstellen van begroting 1995

DEN HAAG, 29 MAART. Met de verkiezingsstrijd in zicht is het kabinet gisteren begonnen met het opstellen van de begroting voor 1995. Minister Kok (financiën) verrichte met de zogeheten Kaderbrief, die afgelopen weekend bij zijn collega's in de brievenbus gleed, de traditionele aftrap.

Om de overheidsboekhouding volgens zijn maatstaven netjes achter te laten - lees: een financieringstekort van 3,75 procent en een lastendruk van ruim 52 procent van het nationaal inkomen in 1995 - moet het kabinet Lubbers/ Kok nog een besluit nemen over bezuinigingen van 740 miljoen gulden in 1994 en 930 miljoen gulden in 1995.

Deze extra bezuinigingen zijn nodig om tegenvallers bij de rijksuitgaven te compenseren. Zo zijn de directe kosten voor de opvang van asielzoekers dit jaar ruim 570

PAG.17CREATIEF MET KOK

miljoen gulden hoger dan geraamd; voor volgend jaar verwacht Financiën een tegenvaller van ruim 940 miljoen gulden. Daarnaast leiden de lage olieprijzen tot een tegenvaller bij de aardgasinkomsten van 400 miljoen gulden in 1994 oplopend tot 1,4 miljard in 1995. Deze tegenvaller was reeds bekend en wordt door het kabinet weggestreept tegen de incidentele belastingmeevaller van 1994. Maar het kabinet heeft gerekend met een olieprijs van 14,5 dollar per vat. Op dit moment bedraagt de prijs voor een vat olie 13,3 dollar. Wanneer de prijs één dollar lager ligt dan de raming 'derft' de schatkist 200 miljoen gulden per jaar, oplopend tot 600 miljoen gulden structureel. Een nieuwe tegenvaller kondigt zich aan.

Naast tegenvallers op de rijksbegroting zijn ook de uitgaven voor sociale zekerheid en volksgezondheid hoger dan geraamd. Minister Kok heeft zijn collega De Vries in de Kaderbrief voorgerekend dat de minister van sociale zaken en werkgelegenheid dit jaar 1,4 miljard gulden meer uitgeeft dan geraamd en volgend jaar 1,3 miljard gulden. Dit komt omdat een aantal bezuinigingen niet (op tijd) wordt gerealiseerd; bijvoorbeeld de aanscherping van de Bijstandswet, aanscherping van de voorwaarden om WW te krijgen, en de nieuwe Nabestaandenwet.

In de brief wijst Kok minister d'Ancona erop dat de uitgaven voor volksgezondheid dit jaar 500 miljoen gulden hoger zijn dan geraamd en volgend jaar 100 miljoen gulden. Minister Kok wil dat De Vries en d'Ancona zelf met bezuingingsvoorstellen komen.

Gisteren heeft het kabinet voor de eerste keer gesproken over de Kaderbrief waarmee traditioneel de besprekingen beginnen over de begroting voor het volgend jaar. Het eindresultaat wordt op Prinsjesdag aan de Eerste en Tweede Kamer gepresenteerd.

In de Trêveszaal heeft Kok gisteren de claims van zijn collega-ministers van de hand gewezen. Justitie claimt een paar honderd miljoen gulden extra voor criminaliteitsbestrijding en minister Ter Beek (defensie) heeft meer geld nodig in verband met de VN-vredesoperaties. Wanneer een minister extra geld wil voor beleid dan moet dat binnen de eigen begroting worden gevonden. De traditionele reactie van een minister van financiën; vorig jaar werd alleen een claim van justitie voor extra cellen door Kok gehonoreerd.

Het kabinet wil voor de zomer een besluit nemen over de rijksuitgaven voor 1995 en na de zomer - wanneer de prognoses van de belastingontvangsten bekend zijn - over de inkomsten.

De mogelijkheid bestaat dat het huiswerk van het kabinet Lubbers/ Kok in de prullenmand beland omdat een nieuw kabinet andere prioriteiten stelt. Maar al houden ambtenaren bij Financiën rekening met een 'accentwijziging', de grote lijn ligt vast. Daarbij verwijzen ze naar de verkiezingsprogramma's waarin lastenverlichting de rode draad is.

Vorige week ging een meerderheid van de Tweede Kamer akkoord met lastenverlichting voor burgers en bedrijfsleven in 1994. Over de omvang en de vorm van een lastenverlichting in latere jaren wilde de Kamer zich nog niet uitspreken.

Het kabinet Lubbers/ Kok wil de lasten met vijf miljard gulden verlichten om zo de werkgelegenheid te stimuleren. Deze lastenverlichting wordt onder meer gefinancierd door de belastingmeevaller van vorig jaar (1,8 miljard gulden) en ook voor dit jaar houdt Financiën rekening met extra belastinginkomsten. Het kabinet had deze meevaller kunnen gebruiken voor overschrijding van de uitgaven, maar dan zet Kok zijn reputatie als 'solide boekhouder' op het spel.

Voor 1994 en 1995 moet het kabinet de komende weken een besluit nemen over bezuinigingen van in totaal 1,7 miljard gulden. Op de departementen worstelen de ambtenaren nog met het huiswerk van de Miljoenennota 1994. Voor de periode 1994-1998 werd vijf miljard gulden aan bezuinigingen in het vooruitzicht gesteld en voor 1995 moet 1,25 miljard gulden worden ingevuld. De rest belandt op het bordje van het nieuwe kabinet.

    • Cees Banning