Geloof in God maakt meer politie overbodig

Het SCP-rapport 'Secularisatie in Nederland 1966-1991' en het pleidooi van VVD-fractieleider Bolkestein voor christelijke normen hebben vele reacties opgeroepen. Op 7 maart reageerden op de opiniepagina de voorzitter van het Humanistisch Verbond Cliteur en de filosoof Van den Beld. Op 19 maart pleitte Antoine Bodar voor een herleving van christelijke waarden via de kunst en bestreed Van Nierop de stellingen van Van den Beld.

Het debat gaat door met een keuze uit de ingezonden bijdragen.

Wat zal de levensbeschouwelijke richting van de toekomst zijn? Van den Beld meent dat de moraal niet zonder godsdienst kan (NRC Handelsblad, 7 maart). Wanneer men de morele regels ziet als wil van God heeft men een belangrijke reden om de moraal uiterst serieus te nemen. Iemand die op een dergelijke manier redeneert neemt volgens mij de moraal juist helemaal niet serieus. Hij houdt zich eraan omdat God het beveelt. Elke ware ethiek gaat echter uit van de zelfstandige betekenis van goed en kwaad. Iets is goed niet omdat God het bevolen heeft, maar God beveelt het omdat het in zichzelf goed is. Dat neemt natuurlijk niet weg dat geloof in een God als opperste rechter heel wat effectiever kan zijn dan vermeerdering van het aantal politieagenten op straat. Maar de secularisatie schrijdt voort en wie niet in God gelooft (de helft van de Nederlanders tegenwoordig) wordt ook niet door zijn straffen afgeschrikt. Het onder deze omstandigheden aanprijzen van geloof in God om recht en moraal een steuntje in de rug te geven, zoals Bolkestein (zelf niet gelovig) lijkt mij bizar en ongeloofwaardig.

M. Kunst maakt in zijn bijdrage naar mijn idee de fout om een pleidooi voor het humanisme te kwalificeren als een 'terugkeer naar oude waarden', een nostalgisch geloof in traditionel zingevingssystemen (NRC Handelsblad, 22 maart). Dat is geheel in strijd met de uitkomsten van een enquête die de afdeling kijk- en luisteronderzoek van de NOS in 1990 heeft uitgevoerd. Na het voorlezen van een korte omschrijving van 'humanisme' bleek 23 procent van de ondervraagden zich daartoe aangetrokken te voelen. Weliswaar heeft zich dat slechts beperkt vertaald in lidmaatschap van het Humanistisch Verbond, maar dat is op zichzelf niet afwijkend van de trend in Nederland. Drie procent van de Nederlandse bevolking is lid van een politieke partij. Maar er is veel meer dan drie procent die zich aangetrokken voelt tot christen-democratie, liberalisme en sociaal-democratie.