Berlusconi's zege

TELEVISIEMAGNAAT Silvio Berlusconi is volgens de voorlopige gegevens de grote overwinnaar van de Italiaanse parlementsverkiezingen. Dat betekent dat de kiezers het Italiaanse veranderingsproces een halt hebben toegeroepen. Ze hebben de rechters die met hun actie Schone Handen nu al enkele jaren de bezem door de corrupte Italiaanse politiek halen, aan hun lot overgelaten. Ze hebben gekozen voor oude wijn in nieuwe zakken.

“De gereïncarneerde Craxi” is Berlusconi genoemd naar de voormalige socialistische premier tegen wie vandaag een proces wegens corruptie is begonnen. Zijn vriend Craxi gaf Berlusconi de politieke steun die het mogelijk maakte dat hij met drie landelijke televisienetten een mediamacht opbouwde die volgens zijn rebelse bondgenoot Umberto Bossi van de Lega Nord in geen enkel beschaafd land in handen van één persoon is. Berlusconi heeft niet kunnen ontkennen dat ook zijn onderneming Fininvest in het verleden smeergelden aan politici betaalde. Hij heeft daarvoor dezelfde smoes gebruikt als zijn vriend Craxi: omdat iedereen het deed ontkwam niemand aan deze praktijken.

Het merkwaardige is dat Berlusconi zijn overwinning heeft behaald door zich te presenteren als vernieuwer, als redder van het land. Zijn publiciteitsmachine heeft via zijn televisiekanalen en zijn dag- en weekbladen het beeld verspreid van een ondernemer die als politicus zijn succes met anderen delen wil. Hij heeft eenvoudige slogans over minder belastingen en meer werk gepresenteerd als oplossing voor alle problemen. Daardoor heeft de Italiaanse kiezer kennelijk uit het oog verloren dat Berlusconi's imperium tot de nek in de schulden zit en dat de onderneming groot gevaar had gelopen als een linkse regering de mediawetgeving had veranderd.

Berlusconi heeft dat zakelijke gevaar met de verkiezingsoverwinning van zijn rechtse coalitie afgewend. Maar nu staat hij voor politieke problemen. Hij heeft snel verklaard dat hij klaar is om regeringsverantwoordelijkheid op zich te nemen. Daarvoor moet hij de coalitie van zijn eigen beweging, Forza Italia, met Bossi's Lega Nord en de neofascisten van Gianfranco Fini wel bijeenhouden. De neofascisten, die zich voor de gelegenheid hebben omgedoopt tot postfascisten maar vannacht in Rome hun overwinning met de oude fascistengroet vierden, vormen daarbij geen probleem. Maar Bossi, met de kleinste partij, roept van de daken dat hij niet met “fascisten” wil samenwerken, dat Berlusconi als zakenman geen premier kan worden en dat de mediamacht van Berlusconi buiten proporties is. Het zal Berlusconi niet meevallen die rebel, die bovendien zijn wens van autonomie voor Noord-Italië niet is vergeten, in het gareel te krijgen.

DE RECHTSE OVERWINNING is vooral ten koste gegaan van de voormalige christen-democraten, die een centrum coalitie hadden gevormd. Er is een definitieve punt gezet achter vijftig jaar bewind van christen-democraten. Hun socialistische bondgenoot is uiteengespat in machteloze splinters. Dat was na jaren corruptieschandalen te verwachten.

Teleurstellend is het resultaat van de linkse coalitie onder leiding van de Democratische Partij van Links (PDS), de voormalige communisten. Deze groepering heeft niet meer kiezers getrokken dan in het verleden gebruikelijk was. De PDS heeft tevergeefs getracht indruk te maken als partij zonder corruptie. Ook het voorstel om de huidige partijloze premier Carlo Azeglio Ciampi zijn werk te laten voortzetten is niet aangeslagen. Dat is spijtig, want deze voormalige gouverneur van de Bank van Italië was succesvol bezig met de dringend noodzakelijke sanering van de Italiaanse overheidsfinanciën. Daar is kennelijk niet bij stilgestaan op de beurs van Milaan, waar gisteren al enthousiast op een rechtse overwinning werd gespeculeerd.