Subtiele druk moet N-Korea alsnog op de knieën brengen

SEOUL, 28 MAART. Terwijl zaterdag het Noordkoreaanse bewind zijn oorlogspropaganda verder opvoerde, stonden voor een bioscoop in Seoul jonge Koreanen massaal in de rij voor 'Schindler's List'. Een groter contrast was niet denkbaar. Of het moest, in een hotel iets verderop, de wereldvredesconferentie zijn van dominee Moon Sun-Myungs Herenigingskerk, waar eregast Michail Gorbatsjov zijn gehoor geruststelde met de voorspelling dat de kans op een nieuwe Koreaanse oorlog klein was.

De afgelopen dagen analyseerden Zuidkoreaanse kranten in extenso de redenen van het Noordkoreaanse gedrag. Vergelijkingen werden getrokken met de houding van Japan vlak voor de aanval op Pearl Harbor en die van Pyongyang vlak voor de Koreaanse oorlog. In beide gevallen was toen sprake van een soort vredesgebaar. De oorlogszuchtige taal die nu wordt uitgekraamd zou dus op het omgekeerde duiden, namelijk dat blaffende honden niet bijten.

Toch roepen commentatoren hun lezers op rekening te houden met het ergste. Daarop voorbereid te zijn is de beste manier om het te voorkomen, zo luidt hun aanbeveling. Daarbij wordt herinnerd aan de verzekering van Peking aan Seoul, dat China absoluut niet wil dat Noord-Korea kernwapens maakt.

Wat Noord-Korea ook beoogt met zijn oorlogspropaganda, vast staat volgens Zuid-Korea dat het regime voor alles diplomatieke erkenning wil door de VS. Daarbij hoopt Noord-Korea op een vredesverdrag op basis van de wapenstilstand van 1953, opheffing van de Amerikaanse handelsblokkade (vergelijkbaar met die van Cuba) en ten slotte economische en financiële hulp, zowel van de Verenigde Staten als van Japan. Doel: overleven.

De besprekingen tussen Tokio en Pyongyang over de normalisering van de onderlinge betrekkingen werden november '92 van Japanse zijde afgebroken wegens het toen plotseling gerezen nucleaire probleem. Japan volgt de Verenigde Staten. En de VS willen pas verder praten over de Noordkoreaanse verlangens, indien het regime gehoor geeft aan de eisen van het Internationaal Atoomenergie Agentschap (IAEA) in Wenen. Doel: nonproliferatie. Want als Noord-Korea kernwapens heeft, zouden andere kwaadwillenden snel kunnen volgen.

Hoewel de VS hun best doen de wereld te tonen, China voorop, dat het niet Washington is dat bilateraal onderhandelt met Pyongyang, maar de VN multilateraal in New York, probeert het Noordkoreaanse regime juist het omgekeerde te bereiken. Sinds Pyongyang China en Rusland, door de diplomatieke betrekkingen die zij aanknoopten met Zuid-Korea, heeft verloren aan de aartsvijand, wil het de VS en Japan als nieuwe vriend. Tot nu toe tevergeefs. En dat maakt het regime, in de woorden van de Zuidkoreaanse president, tot een wees in de wereld. Een wanhopige wees, die moord en brand schreeuwt tegen degenen die hem hun vriendschap onthouden.

Sommige Westerse analytici zeggen dat de VS zich te formeel opstellen. Hun eis dat Noord-Korea eerst het IAEA moet gehoorzamen, zou neerkomen op een soort onvoorwaardelijke overgave van het regime. Beter zou zijn als de VS een 'package deal' aanboden: ontmanteling van alle nucleaire faciliciteiten met een militair oogmerk en aanzienlijke reductie van de defensieuitgaven in ruil voor diplomatieke erkenning en grootscheepse hulp. Op die manier zou het doel van de nonproliferatie ook worden bereikt. Maar complicerende factor daarbij is de hereniging.

Legitimering van het Noordkoreaanse regime of zelfs versterking, kan de hereniging ernstig bemoeilijken. Daarbij vrezen sommigen in Seoul dat China en Japan helemaal geen herenigd Korea willen, omdat daarmee afbreuk zou worden gedaan aan hun invloed in de regio. Anderen zijn bang dat Japan op grote schaal in het noorden zou willen investeren en zodoende de Zuidkoreaanse economische belangen zou schaden. Zuid-Korea wil een stapsgewijze hereniging, om een massale volksverhuizing naar het zuiden te voorkomen. De Duitse eenwording is de Zuidkoreanen een schrikbeeld. De regering in Seoul hoopt op een op den duur haar vriendelijk gezinde Noordkoreaanse leiding.

De VS lijken Zuid-Korea daarin bij te vallen. Het opvoeren van de internationale druk moet het regime in Noord-Korea op de knieën krijgen. Internationale druk waaraan ook China wordt blootgesteld, zoals een Amerikaanse diplomaat in Seoul dezer dagen vertelde. In Zuidkoreaanse regeringskringen is men over deze benadering optimistisch. Hoewel snel wordt toegegeven dat men over de afloop niet helemaal gerust is. Tenslotte weet niemand wat zich precies afspeelt in het noorden. Zo wist men de afgelopen dagen door verwarrende berichten uit het Noorden zelfs niet of Kim Il Sung (81) nog wel de 'Grote Leider' was.

Of toch wel? Park Sung Soo, topambtenaar op het ministerie van informatie in Seoul, weet het. Hij heeft geteld dat in de afgelopen vijf dagen de zoon via de Noordkoreaanse luidsprekers bij het grensplaatsje Panmunjom dertig keer is geroemd als de 'Grote Leider', een titel die tot nu toe was voorbehouden aan zijn vader. Door de radio nog eens twintig keer. Beide media zijn in handen van het Noordkoreaanse leger. Het leger staat onder op opperbevel van de zoon. Die zal omstreeks 15 april, de dag waarop de vader 82 wordt, worden aangewezen als diens opvolger door de Opperste Volksvergadering die dan bijeen is. Park: “Daarop vooruitlopend heeft de zoon het leger opdracht gegeven de nieuwe president alvast te prijzen.”

    • Paul Friese