Jomanda heelt aids, agressie en bedplassen

Vier keer per week houdt Jomanda een 'healing' in een Tielse hal. Duizenden mensen bezoeken het 'helende medium' in de hoop dat invaliden weer zullen lopen, blinden kunnen zien en spastische kinderen zullen genezen.

Duizenden mensen staan iedere week weer voor de ingang van de Evenementenhal in Tiel. Invaliden worden uit auto's getild, blinden zoeken tikkend met hun stok hun weg, ouders met spastische kinderen staan buiten te wachten. Maar er zijn ook mensen aan wie niet te zien is dat ze ziek zijn, of die op zoek zijn naar een houvast in hun leven, of relatie-problemen hebben. Zij allen hopen baat te vinden bij Jomanda, de vrouw die zich presenteert als 'helend medium', als een 'schakel tussen hemel en aarde', en in contact zegt te staan met de goddelijke wereld van de overledenen.

Vier keer per week houdt Jomanda een 'healing' in de voormalige Tielse veilinghal die is omgetoverd tot een religieus attractiepark met Mariabeelden op rotspartijen, klaterende fonteinen en vijvertjes. Vaandels met wereldbollen hangen aan het plafond, in een hoek wordt met kratten tegelijk door Jomanda 'ingestraald' bronwater verkocht. Er liggen folders met nadere uitleg klaar, en het gratis Line Magazine met informatie over Jomanda en brieven van bezoekers. “Wanneer u hier voor de eerste keer bent, zult u misschien eventjes moeten wennen aan de enorme afmetingen en de massaliteit van het geheel. Maar wees gerust, alles gebeurt in een gemoedelijke sfeer en iedereen is hier gelijk. Wees ook niet bang voor wat er mag gebeuren.”

In deze ambiance worden bezoekers voor tien gulden vergast op twee tot drie uur geestelijke ontspanning, waarbij sommigen worden opgezweept tot opzienbarend gedrag. Brave huisvrouwen zakken als gemesmeriseerd op hun stoel in een diepe slaap, oude heren rollen zuchtend en proestend over de grond, moeders met kinderen in hun arm rennen als door waanzin geslagen voor het podium heen en weer, stuiptrekkende meisjes beginnen om hulp te krijsen, keurige huisvaders staan als verkeersregelende politieagenten op het podium, weer anderen laten harde boeren.

Het 'genezend medium' is tijdens haar optreden gehuld in een kobaltblauwe jurk en draagt een zendermicrofoon. Het eerste wat ze doet na het podium te hebben bestegen, is het zingen van een lied met een zachtstuwende melodie, Song of Light, waarbij alle bezoekers elkaar de hand reiken. Daarna nodigt de middelares haar bezoekers van wisselende geboortejaren of geboortemaanden uit voor een handoplegging die zij geeft namens de de goddelijke wereld waarmee ze in contact zegt te staan. Intussen geeft ze gezondheidsadviezen aan de zaal; de ene bezoeker krijgt de raad geen witte suiker te gebruiken, een ander moet ophouden met koffie drinken, een derde zou meer bewust moeten bewegen.

Jomanda's assistenten tellen intussen hoeveel bezoekers in een 'narcose' zijn geraakt om de geestelijke operaties die via Jomanda plaatsvinden te ondergaan en hoeveel mensen 'vast zitten', dat wil zeggen zich niet meer kunnen bewegen. Enkele tientallen mensen vragen en krijgen een 'plaatselijke verdoving'. Ook krijgt zij van de goddelijke wereld opdracht iemand aan te wijzen die naar de eigen kern op zoek mag gaan in een afgesloten ruimte. Anderen mogen een tijdje in de tuin van de Evenementenhal wandelen. Ook huisdieren die iets mankeren krijgen een handoplegging.

Veel bezoekers hebben foto's meegenomen van familie en vrienden. Op gezette tijden doen zich op deze foto's veranderingen voor. De ene foto krult om, op een andere foto van een invalide verschijnt een rode vlek op de rolstoel, volgens Jomanda een teken dat de afgebeelde persoon zich nog niet met de rolstoel heeft verzoend en meer liefde naar het voertuig moet sturen.

Aan het einde van de bijeenkomst leest Jomanda traditiegetrouw een overweging voor, geschreven door haar echtgenoot en zaakwaarnemer Jacques Onderwater. “We hebben vanmiddag opnieuw mogen ervaren op welke wijze het Allerhoogste en het Allerzuiverste via engelen en zuivere zielen uit de Goddelijke Wereld een stukje positiviteit onder ons mensen heeft willen brengen. Die positiviteit kwam in de vorm van genezing, aanvaarding en inzicht. Wat u heeft gezien is een rechtstreeks Goddelijk ingrijpen dat noodzakelijk is geworden teneinde de toenemende invloed van het negatieve tot staan te brengen. Want zonder dat we het ons bewust zijn, worden we voortdurend omringd door krachten die het minder goed met de mens en zijn omgeving voorhebben. In de loop van de menselijke geschiedenis heeft die negativiteit aan kracht kunnen winnen omdat de mens nu eenmaal gevoeliger is voor hetgeen hem zonder tegenprestatie wordt aangeboden dan voor iets waar hem moeite voor wordt gevraagd.”

Er wordt weleens meesmuilend over Jomanda gedaan. Maar de genezingen gaan door. Talloos zijn de getuigenissen van dankbare mensen die hun genezing wel van de daken willen schreeuwen. Er zijn maar weinig aandoeningen die in de loop van Jomanda's carrière niet zijn bedwongen: spataderen, reuma, zwakke enkels, migraine, stofwisselingsklachten, leverkwalen, bedplassen, nervositeit, klapperende kunstgebitten, kiespijn, arthrose, blindheid, eczeem, roken, aids, tbc, incontinentie, medicijnverslaving, cara, hernia, huidaandoeningen, koortsblaren, alcoholisme, botkanker, wratten, open benen, suikerziekte, ziekte van Parkinson, agressie, nierstenen.

Op de bijeenkomsten vertellen bezoekers spontaan wat hun is overkomen. Een vrouw zegt dat haar verlamde hondje na elk bezoek aan Jomanda weer even kan lopen. Een Belgische dame vertelt dat haar neusbeentje is rechtgezet en dat ze niet meer snurkt. Haar man knikt tevreden. Een andere vrouw zegt dat een groot litteken op haar heup is teruggebracht tot nog maar een heel dun lijntje. Weer een ander zegt dat tijdens haar bezoek aan Jomanda een familielid uit een coma is gekomen. Een vrouw die in de afgesloten ruimte naar haar kern heeft gezocht, verklaart dat ze de bevestiging heeft gekregen van wat ze al wist. “Dat is heel mooi”, zegt Jomanda, “iets mooiers is er eigenlijk niet.”

Jomanda is de artiestennaam van de 45-jarige voormalige klassieke danseres Joke Damman uit Deventer. Zij leed in haar jeugd aan een onverklaarbare huidziekte die zulke ernstig vormen aannam dat op een gegeven moment haar handen en haar linkeroorlelletje de enig overgebleven stukjes gave huid waren. Als ze ging zitten, zo vertelt ze in een door Onderwater geschreven biografie, plakte haar bovenlichaam tegen haar onderlichaam. Uiteindelijk werd ze genezen door de helderziende Gerard Croiset. “Wat jij mankeert is het gemis van je vader”, zei Croiset. “Je vader is overleden toen je moeder zwanger was. Ze heeft er veel verdriet over gehad, maar dat verdriet altijd opgekropt omdat ze het voor de buitenwereld niet wilde tonen. Dat verdriet is destijds op de vrucht - en dus op jou - overgeslagen. Je hebt een zwarte lever, maar het is nog niet te laat. Ik kan je helpen.” Later vertelde een helderziende vrouw Joke Damman dat ze een medium was. “Je hebt genezende krachten en zult daarmee veel mensen mogen helpen en blij maken. Als dank zul je overladen worden met geschenken. Mensen houden van je. Ook al zal er jaloezie ontstaan en zal men onwaarheden over je vertellen.”

Er is weinig wetenschappelijk onderzoek gedaan naar Jomanda. Fysicus B. Koene en psycholoog B. van der Grijn Santen deden vorig jaar een poging. Volgens hen bestaat de kans dat hooguit sprake is van een klein paranormaal effect. Uit een schriftelijke enquête concluderen zij dat de 'healings' voor de veelal katholieke bezoekers vooral van religieuze betekenis is. “Slechts weinigen melden zich tijdens de healings genezen”, zo schreven de onderzoekers in het tijdschrift 'Religieuze bewegingen in Nederland'. Dat sommigen zich na afloop wel genezen voelen, is volgens de onderzoekers wellicht terug te voeren op een drogreden, namelijk het ten onrechte in verband brengen van genezing met een bezoek aan Jomanda.

De mensen die tijdens de bijeenkomsten in 'narcose' raken, rekenen zij tot zogeheten Fantasy Prone Personalities (FFP's). “FPP's fantaseren een groot gedeelte van de tijd en ervaren daarbij hun fantasieën als levensecht. Bovendien kunnen ze hallucineren wanneer ze dat willen, zijn uitstekend hypnotiseerbaar en hebben levendige herinneringen aan hun persoonlijke ervaringen”, aldus de onderzoekers.

De contacten met de gemeente Tiel zijn goed. “Vroeger werd de naam Tiel in verband gebracht met Flipje en nu met Jomanda. Daar hebben wij geen bezwaar tegen”, aldus een woordvoerder van het stadhuis.

Ook de rooms-katholieke parochie St. Dominicus staat welwillend tegenover het concurrerende medium. “Er is een open communicatie”, zegt pastoraal werker Aad van Dijk. “We sturen er niet gauw mensen naartoe, maar we houden ze ook niet tegen. Wie zijn wij om te zeggen dat God haar niet als een medium zou kunnen kiezen? Er gebeuren nu eenmaal dingen tussen hemel en aarde die wij niet kunnen bevatten.”

Dominee Gerard van Broekhuizen van de hervormde gemeente in Tiel is iets minder enthousiast. “Ik kijk er met een zekere afstand naar. Ik heb het vermoeden dat je ten aanzien van de genezingen moet zeggen: het werkt niet, maar het helpt wel. Een geloof waarbij ik mijn verstand aan de kapstok moet hangen spreekt mij niet aan. Daarbij komt dat het verkopen van ingestraalde kaartjes en water naast de entreeprijs voor mij een bedenkelijk commerciële kant heeft.”

Jomanda leeft van giften. Wat overblijft gaat naar goede doelen. Ze woont nabij de Evenementenhal die de ondersteunende stichting Line (Leven In Nieuwe Energie) namens Jomanda permanent huurt. Ze krijgt dagelijks tweehonderd brieven, na haar doorbraak als gevolg van haar optreden in het televisieprogramma Tineke waren het er zelfs duizenden.

Na afloop van een 'healing' doet Jomanda in haar kantoor verslag van de ervaringen als medium. “Ik zou willen dat iedereen een seconde zou kunnen zien wat er zich afspeelt in het onzichtbare, want dat is verschrikkelijk veel”, zegt Jomanda. Ze vertelt dat tijdens de bijeenkomsten honderden witte gedaantes aan het werk zijn, dode zusters die de bezoekers een spuitje geven en overleden chirurgen die opereren. “Ik heb het een keer meegemaakt dat er bloed uitkwam. Dat zou vaker moeten gebeuren. Om het bewijs te leveren. Want men wil vaak zien dat die persoon uit die rolstoel opstaat.”

Er zijn bezoekers die verwachten dat als Jomanda hen aanraakt, ze onmiddellijk genezen zijn. Soms krijgt het medium boze brieven van mensen die zeggen dat ze al drie keer zijn geweest maar dat hun litteken nog steeds niet verdwenen is. Jomanda: “Deze mensen vergeten dat het een wonder is als een litteken verdwijnt. Er is een aantal blinden dat ik heb mogen genezen, maar dat wil niet zeggen dat ik alle blinden kan genezen.”

De grootste wonderen, zegt ze, doen zich niet in de uiterlijke wereld voor. Als het innerlijk van de mens niet wordt geraakt, zegt ze, is iedere genezing uitgesloten. Jomanda: “Wat moet worden geraakt is de kern, iets dat in ieder mens ligt opgesloten, in het onderbewustzijn, als een vraag waarop die mens het antwoord eigenlijk zelf al wel wist.”

    • Arjen Schreuder