Gemeenten kwaad over minder geld

DEN HAAG, 28 MAART. In een groot aantal gemeenten is sterk afkeurend gereageerd op een advies van de Raad voor de Gemeentefinanciën over verdeling van de gelden uit het gemeentefonds. Volgens dit advies zullen in 1997 ongeveer vierhonderd gemeenten minder geld uit het gemeentefonds krijgen dan nu het geval is.

In het advies, dat vorige week werd aangeboden aan de staatssecretarissen van binnenlandse zaken en financiën, spreekt de Raad voor de Gemeentefinanciën van een herverdeling van het bestaande budget van 15 miljard gulden. Tegenover de tweehonderd gemeenten die er meer dan tien procent op achteruitgaan, staan ongeveer 250 gemeenten waarvoor het advies gunstig uitpakt.

De strekking van het advies is 'van welvarend naar behoeftig', aldus de Raad. Er is vooral rekening gehouden met functionele verschillen tussen gemeenten.

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) noemt de voorstellen voor het herverdelen van de gelden uit het Gemeentefonds “zeer ingrijpend.” Wel vindt de VNG het een goede zaak dat, anders dan in het verleden, bij de verdeling van de gelden nu is gekeken naar bevolkingssamenstelling en de regiofunctie van gemeenten. In het verdeelmodel uit 1984 werd uitgegaan van de grootte van een gemeente afgemeten aan het aantal woonruimten en inwoners.

Steden als Groningen, Nijmegen en Doesburg spinnen garen bij de nieuwe verdeelsleutel. Op dit moment krijgt Groningen 210 miljoen gulden uit het gemeentefonds. Als het advies van de Raad voor de Gemeentefinanciën wordtovergenomen, gaat Groningen er veertig miljoen op vooruit. Nijmegen, nu goed voor 150 miljoen gulden, zou er dertig miljoen gulden bijkrijgen. Voor Doesburg zijn die bedragen respectievelijk ruim acht miljoen en 1,5 miljoen.

Met geld uit het gemeentefonds wordt bijvoorbeeld de brandweer betaald, sluis- en stadswachten, het apparaat van de sociale dienst en de secretarie van de gemeente. Andere inkomsten van gemeenten zijn eigen belastingen, specifieke uitkeringen van het Rijk (bijvoorbeeld voor de bijstand) en overige eigen inkomsten.

“Weinig doordacht,” noemt de Zoetermeerse wethouder van financiën, drs. F.H. Buddenberg, de voorstellen van de Raad voor de Gemeentefinanciën. De nieuwe verdeling van de gelden betekent voor Zoetermeer een financiële aderlating van 9,1 miljoen gulden. “In het licht van de reeds lopende bezuinigingen is dit een forse dreun voor het gemeentelijk huishoudboekje,” aldus de gemeente in een verklaring. Omgerekend komt het verlies van 9,1 miljoen gulden neer op een lastenverzwaring van 92 gulden per inwoner.

Ook zijn collega wethouder A. Jelsma-de Boer uit Voorburg heeft weinig goede woorden over voor de gevolgen van de nieuwe verdeelsleutel als gevolg waarvan deze plaats zeker dertig miljoen moet inleveren. “De onroerende-zaakbelasting zal omhoog moeten. Voor huishoudens kan dat oplopen tot tweehonderd gulden per jaar,” aldus Jelsma-de Boer.

Gemeenten als Katwijk en Haarlemmermeer voelen zich eveneens tekort gedaan. Katwijk zou 4,6 miljoen moeten inleveren, Haarlemmermeer ruim dertig miljoen.

Volgens B.W. Nieuwenhuis, directeur financiën van de gemeente Katwijk kan op het huidige “sobere uitgavenpatroon” nauwelijks meer worden bezuinigd. “Hier zullen 15.000 huishoudens de 4,6 miljoen gulden moeten opbrengen. De onroerende-zaakbelasting zal waarschijnlijk omhoog gaan en ook moeten we denken aan de invoering van rioolrechten.”