Het verhaal van de man die soul tot kunstvorm verhief

Arena: Trouble Man, BBC2, 22.05-23.20u.

Een regenachtige stad aan de Noordzee wordt niet gauw geassocieerd met het warme ritme van de soulmuziek. Toch was het Oostende waar Marvin Gaye zijn heil zocht tijdens de achttien maanden voordat zijn vader hem doodschoot - op 1 april 1984, de dag vóór zijn 45ste verjaardag. “Ik ben op het ogenblik wees en Oostende is mijn weeshuis”, zegt de zanger op een in België gemaakte bandopname, die vanavond te horen is op BBC2 in de Arena-documentaire Trouble Man: The Last Years of Marvin Gaye.

Marvin Gaye kwam tevoorschijn uit het Motown-sterrendomein, waar hij hits scoorde als I Heard It Through The Grapevine, en ontwikkelde zich tot een soul-kunstenaar die zijn leven verwerkte in zijn songs. Met What's Goin' On uit 1971, beschouwd als zijn meesterwerk, leverde hij de eerste soul-protestplaat af; de teksten brachten oorlog, ecologie, kinderen en geloof ter sprake. Zo verhief hij de soul tot een kunstvorm. Binnen enkele maanden volgden andere zwarte muzikanten als Bobby Womack en Sly Stone zijn voorbeeld.

Maar het leven van Gaye was geen pretpark; er waren schulden, de belastingdienst zat hem op de hielen en hij was verslaafd aan drugs. In 1978 scheidde hij van zijn vrouw Anna Gordy, de zus van Motown-platenbaas Berry Gordy. Het pijnlijke en zeer persoonlijke Here My Dear vertelt hun liefdesverhaal tot en met de alimentatie.

Begin jaren tachtig, na een tweede mislukt huwelijk, vluchtte Gaye voor zijn schuldeisers en zijn platenmaatschappij waarmee hij ruzie had gekregen. In de documentaire onthult regisseur James Marsh dat Gaye zichzelf een verbanning oplegde in een slonzig appartement in Londen. Daar werd hij gevonden door de Belgische impressario Freddy Cousaert, die hem ertoe overhaalde mee te gaan naar Oostende.

Gaye betrok een appartement dichtbij het huis van Cousaert en diens gezin en werd bijna gedwongen om weer gezond te leven. Cousaert zorgde ervoor dat hij ging joggen, fietsen en boksen; Lillian Cousaert maakte zijn favoriete kippesoep en tong voor hem klaar. Gaye begon opnieuw te schrijven; met zijn laatste plaat Midnight Love en de hit-single Sexual Healing bewees hij dat hij nog steeds ver boven de concurrentie uitstak.

Tegen de tijd dat de plaat verscheen, in de herfst van 1982, was de relatie tussen Gaye en Cousaert aan het verwateren. Het succes van Midnight Love en het nieuws dat zijn moeder ziek was, lokten Gaye terug naar Los Angeles. Daar wachtten de drugshandelaren en de belastingdienst hem op.

Omdat hij een buitensporig leven had geleid en hij altijd tot het uiterste ging, had Gaye in feite op ieder moment dood kunnen gaan. Uiteindelijk was het zijn eigen vader, een dominee met een hang naar het dragen van vrouwenkleding, die er een eind aan maakte. Volgens Dave Simmons, een vriend van Gaye, had de zanger zelfmoordneigingen. “Ik denk dat hij op zoek was naar iemand die het voor hem zou doen.” Cousaert spreekt hem tegen: “De Marvin die ik kende was een vechter, een overlever. Hij zei me dat hij dankbaar was dat hij zijn gezondheid weer had teruggekregen. En ook dat het volgende deel van zijn carrière het beste zou zijn.”

    • Sue Baker