Walcheren is bang voor ruilverkaveling

SEROOSKERKE, 25 MAART. Veel knoestige handen en verweerde gezichten, gisteravond, in het gemeenschapscentrum van Serooskerke, in het hart van Walcheren. Alhoewel ze slechts de helft van de stemgerechtigden vormen, kwamen vooral de boeren opdagen bij de stemming over de vraag of de ruilverkaveling van Walcheren moet doorgaan of niet. En vooral zij waren 's avonds ook present bij de bekendmaking van de uitslag. De ruilverkaveling gaat door, dankzij een nipte meerderheid. Veel landbouwers houden hun hart vast.

De lappendeken van Walcheren gaat de komende vijftien jaar op de schop. De landinrichtingscommissie heeft de afgelopen twaalf jaar gewerkt aan een plan waarbij het kleinschalige landschap van het voormalige eiland ingrijpend wordt veranderd. Zo worden, verspreid over het gebied, 270 hectare nieuw bos aangeplant, 55 kilometer plattelandsweg verbeterd, de waterhuishouding gereorganiseerd, natuurgebieden ontwikkeld, 26 kilometer ruiter-, fiets-, en wandelpaden aangelegd. Tien boerderijen moeten worden verplaatst, vijftig procent van de ruim 14.000 hectare grond verwisselt van eigenaar. “We zijn dus nog wel even zoet”, verzucht de secretaris van de landinrichtingscommissie, P.W.M. Roks. “We moeten overeenstemming zien te bereiken met ongeveer 3000 belanghebbenden. Zij bezitten immers de grond en moeten akkoord gaan met de toewijzing van andere gronden.”

De verdeling van de grond is nog niet aan de orde. De landinrichtingscommissie heeft besloten eerst de beheersing van het grondwater aan te pakken - voor veel akkerbouwers van Walcheren altijd al een grote wens. “Als ze dan merken dat er uit de ruilverkaveling iets goeds komt voor hun bedrijf, denken wij dat de vrees voor alle veranderingen zal afnemen.”

Voorzitter B.J. van Putten van de landinrichtingscommissie is vol optimisme over de voordelen die de ruilverkaveling Walcheren zal brengen. “Oorspronkelijk spraken we alleen over een agrarische ruilverkaveling, bedoeld om de boeren wat meer ruimte te geven. Maar gaandeweg kreeg de overheid ook wensen, bijvoorbeeld op het gebied van natuur- en landschapsbehoud. Al die zaken, dus ook verbetering van bruggen en wegen, zijn nu bijeengebracht in één plan, waarbij alle betrokken partijen moeten geven en nemen. Het is een compromis dat zeer te verdedigen is.” Voor degenen die niet tevreden zijn, is er een budget van 74 miljoen gulden.

Akkerbouwer B.A. van 't Westeinde denkt er het zijne van. In de jaren zeventig was hij betrokken bij een andere ruilverkaveling - hij heeft ook grond buiten Walcheren. “En daar hadden ze ook van die mooie praatjes. Maar uiteindelijk kwam het erop neer dat ik genoegen moest nemen met kwalitatief veel mindere grond dan ik daarvoor had. De taxateurs kijken alleen naar het profiel van de grond. Maar wat jij allemaal hebt gedaan om de de grond te verbeteren laten ze buiten beschouwing.” Van 't Westeinde gelooft niets van de berekeningen die aangeven dat boeren ongeveer 370 gulden voordeel per hectare per jaar zouden kunnen behalen door de ruilverkaveling. “Die cijfers komen uit een computer. De praktijk is veel weerbarstiger.”

Gisteravond, tijdens de stemming, bleken veel collega's het met hem eens. Zoals de regels voorschrijven werd er twee keer gestemd: één keer per kop, en een keer per aantal hectares dat de stemmer vertegenwoordigt. De hoofdelijke stemming viel negatief uit voor de ruilverkaveling (829 tegen 745). Maar vooral de stemmers met veel grond gaven de doorslag. Bij de telling per hectaren was ruim 61 procent voor, en bijna 40 procent tegen.

Akkerbouwer P. Lampert had de uitslag al zien aankomen. “Alleen de verschillende overheden en semi-overheden bezitten al 2000 hectare. En die stemmen natuurlijk voor.” Lampert is een van de boeren die zullen moeten verhuizen, omdat op zijn boerderij onder de duinen een bos wordt aangeplant. “Wat ik er voor terug krijg, kan nog niemand me zeggen”, moppert hij, “maar reken maar dat ik me blijf weren. En ik niet alleen, want deze uitslag leert dat er eigenlijk heel weinig draagvlak is voor het plan.”

    • Annet van Eenennaam